Nieuwe bekentenis bankier
Author: 
Dacht ik net dat ik wat bij kon komen na mijn moeizame coming-out vorige week, wordt ik weer gedwongen om pijnlijke stappen te zetten. Het gaat over een gevoelig onderwerp: bonussen.
Onlangs zat ik gezellig in een restaurant te eten met een goede vriendin van me, toen ze met haar gebruikelijk ontwapenende glimlach tegen me zei “Tony, je moet me toch iets uitleggen. Ik heb iets gelezen wat ik niet begrijp.” En vervolgens schoof ze een uitgeknipt artikel uit de NRC getiteld “Bonus architect ABN AMRO deal” over de tafel naar me toe.
Het artikel beschreef hoe een adviseur van Merrill Lynch een bonus van $12 miljoen had overgehouden aan zijn “succesvolle” advies bij de desastreuze transactie van het Consortium van RBS, Fortis en Santander: de vijandige overname van ABN AMRO.
Ik las het artikel en liep rood aan. “Het was toch immers niet bepaald een succesvol advies geweest?” vroeg ze me namelijk ook nog even. Ik kon haar toen alleen maar stamelend uitleggen hoe dat werkt bij fusies en overnames. De fee hangt vaak niet af van het succes, alleen van de omvang van de deal en of de deal wordt afgerond of niet. En vervolgens krijgen individuen daar dan stukken van. Ze was even stil en zei vervolgens “shocking.” En vervolgens vroeg ze of ook ik…..bonussen….
Maar het werd nog erger. Een paar dagen later stond ik in het clubhuis van de voetbalclub UDO van mijn kinderen in Oegstgeest een biertje te drinken toen een ander lid, Herman, op me af kwam en verwijtend tegen me zei: “Die hele crisis komt door de bonussen….. Jij werkt toch ook in die sector? En, Tony, heb jij ook geen bonussen gekregen?”.
Toen ik vervolgens “Nederlandse Topbankier betuigt spijt” las in Trouw en de andere 
kranten, dacht ik bij mezelf “nou moet jij ook iets zeggen, op jouw eigen bescheiden niveau.” Maar ik had een probleem. Ik hoef geen “sorry” te zeggen over dat ik in het openbaar bekend had moet maken wat er allemaal fout ging…. want dat heb ik samen met anderen voortdurend gedaan.
Ik heb gewaarschuwd voor de gecombineerde producten die niet geadministreerd konden worden, ik heb een EEP MBA onderzoek gepubliceerd in 1997 over de problemen met investment banking, ik heb een boek geschreven in 2001 waarin ik de ondergang van de grote banken als ABN Amro en ING voorspelde (met dank aan de RABO dat toen de meeste exemplaren van heeft gekocht trouwens!). En ik blog sinds “de prooi” met alle risico’s van dien voor mijn toekomst.
Maar hoewel ik niets fout gedaan heb, het bij lange na niet om zoveel geld ging (geen miljoenen) en ik zelf vind dat ik het verdiend had in die gevallen, moet ik wel wat bekennen over het onderwerp bonussen. Hier komt het: “Ook ik heb bonussen ontvangen de afgelopen 15 jaar.”
Zo kreeg ik een bonus omdat ik maandenlang samen met mijn toenmalige team 5 dagen per week heb overgewerkt en ook nog in de weekends. Met schaamrood op de kaken moet ik toegeven dat ik dat geld besteed heb om samen met mijn vrouw en kinderen leuke dingen te doen om het een beetje goed te maken dat ik er vaak niet was. Of moe of vervelend.
Ik heb trouwens nog een keer een bonus gekregen, omdat ik met mijn team snel een eCompliance systeem opgeleverd had waardoor we beter het wiswassen van geld konden signaleren en dat konden melden aan de toezichthouders. Ook in dat geval hebben we met mijn team heel veel overgewerkt en werd de bonus besteed aan dingen voor ons team, onze partners en onze gezinnen.
Maar het wordt nog erger. Ik heb daarnaast ook nog een aantal keren op verzoek van mijn toenmalige CEO lange weekends op kosten van de zaak doorgebracht op Curaçao, omdat we namelijk hadden uitgerekend dat als we dat deden het inclusief de huur van de auto goedkoper voor het bedrijf was om pas na het weekend te vliegen dan in 5 dagen op en neer.
En oh, ja, ik heb ook als bonus twee dure opleidingen mogen doen omdat ik een aantal grote klanten van de bank met mijn team enorm had geholpen en daar met mijn team veel meer voor had gedaan dat tussen 9 en 5 kon. Tot grote tevredenheid van die klanten trouwens.
Ik had daarnaast in overleg met de ondernemingsraad en de bonden samen met een enthousiast team in Brabant een moeilijke reorganisatie afgerond tot ieders tevredenheid. Door in de avond en in het weekend door te werken.
Ik had ook nog de top van het bedrijf als nar blijkbaar goed geadviseerd en zo er mede voor gezorgd dat het bedrijf niet mogelijk potentieel risicovolle beleggingen met het geld van klanten en aandeelhouders in start-ups tijdens de .com hype zou doen.
En tot slot heb ik collega’s en medewerkers in mijn teams en afdelingen in de afgelopen jaren ook regelmatig bonussen gegeven in de vorm van extra vrije dagen, een etentje met hun partners of een geldbedrag als ze zich bovenmatig hadden ingespannen en zich zeer klantgericht hadden ingezet. Ten dienste van klanten en andere belangrijke stakeholders.
Kortom, bonussen kunnen een prima prikkel zijn om gewenst gedrag, zeker in een crisis, te belonen. Zo worden ze ook vaak gebruikt in het bankbedrijf. En dat motiveert enorm. Wat niet zou moeten kunnen is dat er bonussen worden uitgereikt VOORDAT de objectief meetbare prestatie is geleverd, dat bonussen onderling worden toegekend op een niet-transparante manier (wat overigens in alle sectoren gebeurt, inclusief de publieke sector).
Het toekennen van bonussen of hoge fees voor wanprestaties is een heel ander verhaal. In principe kan daar gemakkelijk wat aan gedaan worden door wetgeving. Of door een systeem van arbeidsmarkttoeslagen. Een voorbeeld is de accountancy na Enron etc. Iets dergelijks zou dus ook voor adviseurs moeten gebeuren. Hun invloed is zoals ook bleek bij het debacle rond de overname van ABN Amro bijzonder groot.
Wordt ongetwijfeld vervolgd.
Tony de Bree
Twitter: @dagboekbankier
P.S. Walter, bedankt voor het compliment toen je me schreef na het lezen van het concept van dit artikel: “Jullie zijn toch niet allemaal boeven. Dit soort dingen hoor je veel te weinig.’
Pluspost schreef eerder over bonussen
Gerelateerde berichten:
Posted in 
Tags: 8 Reacties to “Nieuwe bekentenis bankier”
Loading ...
Lex, natuurlijk is het idee van “de nar” al heel oud. Helemaal eens. Heb ook nergens gezegd dat het nieuw is volgens mij. Alleen ik zie nog niet vele mensen het ook in de praktijk toepassen of dat proberen. Op een kleine groep na.
Mbt mijzelf, ik vind dat inderdaad een prettige manier van werken, klopt. Ik zie dan ook niet goed mijn “eigen belang” noch de tegenspraak. Ik word namelijk inderdaad gedreven door grotendeels “intrinsieke” motivatie. Maar zoals het spreekwoord luidt “geld maakt niet gelukkig, maar het is wel fijn als je het hebt”. Zeker als je het lange tijd niet hebt gehad of nooit hebt gehad. Kan ik dus over meepraten.
Dat was ook het verband met het tweede stuk “Nieuwe bekentenis bankier”, een stuk zelfspot met veel ironie. Bij goed lezen van het verhaal blijkt dat het helemaal niet om (exorbitante) bonussen gaat. Maar om schouderklopjes en teambeloningen ipv persoonlijke beloningen zoals Marbel terecht opmerkt. De titel was bedoeld om reacties uit te lokken en dat is prima gelukt.
De boodschap daarnaast was trouwens ook “er werken ook gewoon veel betrouwbare, goede mensen bij banken en de huidige eenzijdige beeldvorming leidt tot niets.” Bovendien kennen vele beroepen/sectoren premies, aanbrenggeld, tekengeld, commissie per verkoop. Met soms hele grote bedragen zoals bij voetballers en artiesten. Etc.
Er was en is trouwens zowel binnen als buiten de sector een unaniem gevoel van dat die buitensporige bedragen nergens over gaan en dat is altijd zo geweest. En daar moet dus ook wat aan gebeuren. Maar dat had al veel eerder kunnen gebeuren. Maar we moeten niet net doen alsof dat nu allemaal pas gebeurd is en dat niemand ervan wist.
Tot slot, veel mensen hebben de bedoeling en de teneur van mijn “bekentenis” als positief ervaren. Veel mensen hebben me benaderd (net als Walter) met een wat andere boodschap dan de gebruikelijke van “het zijn allemaal boeven”: aardig om eens wat anders te horen over de sector. De wereld is naar mijn mening wel te veranderen, als je begint bij jezelf. Dus ik ben niet zo negatief, ook niet over de financiele wereld.
p.s.
Trouwens, veel mensen in het bankbedrijf zullen dit jaar nog hun baan gaan verliezen (van laag naar hoog) en dat is al heel veel mensen (zonder afkoopsommen trouwens) overkomen, veel mensen in het bankbedrijf hebben een slechte gezondheid, worden ziek en nog erger.
Duizenden mensen bij banken zijn moe van het persoonlijk te worden aangesproken op dingen die ze zelf niet gedaan hebben, waar ze vaak niets van wisten of waar ze zelf last van hebben gehad en soms nog steeds last van hebben. Wat dat betreft is iedereen die bij een bank werkt gewoon een mens……..verrassend?
p.p.s.
Ben benieuwd wat er gebeurt met de genoemd adviseur van het Consortium. Hij is inmiddels gedagvaard in Amerika begreep ik. Zie ik in Nederland nog niet gebeuren. “Sorry” is hier immers genoeg…..
p.p.p.s.
Ik begrijp ook best dat veel mensen het gemakkelijker vinden om “de bankier” en “de banken” de schuld van alles te geven. Dan hoeven ze toch immers niet naar zichzelf te kijken?
[...] u het hele bericht wilt lezen, klik hier: “Nieuwe bekentenis bankier (Tony de Bree)”. [...]
[...] van je mag worden verwacht? Dat laatste lijkt het geval te zijn. Ex-bankier Tony de Bree doet bij PlusPost uit de doeken hoe dat werkt, zo’n bonussysteem in de bankwereld. Volgens mij laat hij nog [...]
Ook mijn sympathie met Marbel. Het is één van de uitwassen van de bonuscultuur dat de asociale gevolgen ervan worden genegeerd. Het gaat altijd maar om succes en winnen, terwijl bij de wijze waarop dat succes gemeten is grote vraagtekens kunnen worden gezet, en sociale bijdragen vaak helemaal niet worden gemeten. Het is een zeer onrechtvaardig systeem, al moet gezegd worden dat het wel werkt. Wat mij betreft gaan wij weer terug naar oude waarden, al heb ik er een hard hoofd in. Die oude waarden zijn trouwens niet zo oud. Uit eigen ervaring kan ik bevestigen dat tien, twaalf jaar geleden het gros van de Nederlandse banken nog geen bonuscultuur had. Banken met een eigen investment banking afdeling begonnen toen schoorvoetend met bonussen. Daarmee viel ik persoonlijk in de prijzen, maar ik heb het systeem altijd bezwaarlijk gevonden, juist vanwege de effecten die Marbel zo treffend beschrijft: de nihilatie van het sociale bindweefsel als basis voor continuïteit op lange termijn.
Marbel: zet het van je af dat de financiële wereld ooit eerlijk zal worden. Niemand heeft ooit eerlijkheid beloofd en die is er ook nooit geweest. Als je in die wereld werkt kun je het maar beter accepteren en als dat niet meer lukt moet je snel weggaan, maar niet omzien in wrok. Die wereld kun je toch niet veranderen. Persoonlijk kan ik zeggen dat ik de financiële wereld vaak een beetje gemist heb, maar nooit spijt heb gehad van mijn beslissing eind 2000 om uit het bankvak te stappen. Het is een prachtige wereld voor sommigen, een vreselijke wereld voor veel anderen, maar een absoluut noodzakelijke wereld voor de werking van de economie. Hou je eraan vast dat je daaraan tenminste een goede bijdrage hebt geleverd. En verder veel sterkte gewenst.
Geachte Marbel. De moraal achter dit artikel was dat er ook binnen de banken (inclusief ING en ABN AMRO) veel mensen werken die dat doen vanuit een intrinsieke motivatie (99% waarschijnlijk) en dat al heel lang doen. Maar helaas is het beeld dat nu voortdurend wordt geschapen (met een twijfelachtige hoofdrol voor het boek ‘de prooi’) een karikatuur dat alle mensen die bij banken werken boeven en graaiers zijn.
En dan vooral bij de genationaliseerde banken. De andere banken zijn “onbevlekt ontvangen” en al de-facto zalig verklaard.
Voor de duidelijkheid: ik (de bovengenoemde “bankier”) leef vanuit een “intrinsieke motivatie”. Een “motivatie van binnenuit. ……vanuit normen/waarden/overtuigingen/levensvisie. Op een bepaalde manier in het leven willen staan….’s avonds trots in de spiegel naar jezelf kijken…wetend dat je zuiver gehandeld hebt.
En ja…….óók graag een schouderklopje. ”
Ik ben een realistische optimist, maar mijn voorspelling is voorlopig dat er waarschijnlijk nooit een onafhankelijk onderzoek zal komen naar deze crisis in Nederland. De reden is duidelijk.
Maar hoop doet leven, toch?
p.s.
En oh, ja mijn vader is failliet gegaan toen ik op de middelbare school zat en ik heb jarenlang toiletten schoongemaakt om mijn studie te kunnen betalen. En we aten thuis soms wekenlang alleen maar aardappels zonder wat dan ook. Pure armoede dus. Ik begon te werken met 40.000 gulden schuld. Niet van rijke komaf dus maar een kind van een failliete middenstander. En mijn ouders waren trots op wat ik allemaal bereikt had. Op eigen kracht. En dat ben ik nog steeds.
KOKETTERIE MET INNERLIJK TEGENSTRIJDIGE VERHALEN
Op vrijdag 20 maart verscheen eveneens van de hand van Tony de Bree de column: “De nar verdringt adviesbureaus”. Op zondagmiddag had ik even tijd en wilde ik hierop een kritische, maar instemmende reactie schrijven.
Het idee van de adviseur als nar spreekt mij wel aan, en dat geldt ook voor de gedachte dat narren de grote adviesbureaus in het nauw zullen dringen.
Met het kiezen van een goede invalshoek voor mijn reactie zat ik echter wat te worstelen, omdat ik in de column van Tony twee innerlijke tegenstrijdigheden meende te bespeuren.
(1) Het idee van de adviseur als nar is tenminste al vijfentwintig jaar oud. Toch ging Tony de Bree die aangaf al sinds 1985 met alle grote adviesbureau’s te hebben gewerkt, in zijn enthousiasme zover dat het bijna leek alsof het om een nieuw adviesconcept en een nieuwe actuele ontwikkeling of trend ging. Tegelijkertijd gaf hij aan dat hij al jaren zo werkt.
(2) In zijn column gaf Tony de Bree aan dat de nar geen belang heeft bij het eindresultaat. Toch kon hij het niet laten om in een krachtig ‘slot-statement’ te benadrukken dat de nar ten koste van de grote bureau’s de toekomst heeft……..”tenminste als het gaat om de kwaliteit van het advies en het objectief te meten resultaat”.
Omdat ik niet zeker wist of ik in dit verband in mijn oordeel niet te kritisch was, wilde ik even afstand nemen en surfde ik nog even naar de homepage van PlusPost. Daar verscheen toen net de tweede bankiersbekentenis van de hand van Tony de Bree.
Toen ik dit schrijnende en opnieuw innerlijk tegenstrijdige verhaal gelezen had, zag ik af van mijn reactie op de column van de adviseur als nar en ben ik iets heel anders gaan doen.
Het ligt me niet om zonder argumenten met waarde-oordelen te komen. Het ligt me ook niet om te reageren als ik het gevoel heb dat ik heel veel moet uitleggen om begrepen te worden. Daarom besloot ik helemaal niet te reageren op deze twee column’s van Tony de Bree.
De twee spontane reacties van Marbel spreken echter boekdelen. Hiervoor wil ik Marbel graag mijn complimenten maken.
Om dit compliment, hetgeen als zodanig een positief waarde-oordeel is, toe te lichten heb ik hierboven aangegeven hoe het mij is vergaan met het lezen van Tony’s column’s.
Op het onderwerp van de adviseur nar kom ik graag in een andere context nog eens terug.
Zojuist even naar het journaal gekeken.
ING vraagt de werknemers, op vrijwillige basis, hun bonus terug te geven.
Mar ja, dat kun je bijna niet van ze vragen.
Sommige mensen hebben er al rekening mee gehouden, het geld meegenomen in hun planning.
Ze zijn er velen die plotseling werkloos zijn geworden………ongepland.
Ondanks het feit dat ik geen groot voorstander ben van bonussen zie ik wel dat het in sommige gevallen het toefje slagroom op de taart kan zijn.
Al je inspanningen zijn niet voor niets geweest….je baas heeft het gezien……het is een (financieel) schouderklopje. En schouderklopjes heeft iedereen nodig.
Sommige schouderklopjes zijn bitter…..
zoals een bonus voor ieder werknemer die zich in 2005 niet meer dan drie dagen ziek meldde.
Sneu als er in dat jaar wordt geconstateerd dat je borstkanker hebt.
Sneu……als je maar 3 weken in de ziektewet hebt ‘gezeten’….en doorgewerkt tijdens de bestraling.
Maar geen bonus!!!
En bovenstaand voorbeeld is misschien beeldend……………beeldend voor intrinsieke motivatie en een extrinsieke beloning.
Een intrinsieke motivatie is een motivatie van binnenuit. ……vanuit normen/waarden/overtuigingen/levensvisie.
Op een bepaalde manier in het leven willen staan….’s avonds trots in de spiegel naar jezelf kijken…wetend dat je zuiver gehandeld hebt.
En ja…….óók graag een schouderklopje.
Maar, naar mijn bescheiden mening loopt ieder individu gevaar wanneer hij werkt voor (teveel) extrinsieke beloning.
Normen en waarden……om op een waardige manier in het leven te staan…vervagen.
‘ik zal die klant nog gauw wat aansmeren, waarvan ik weet dat het niet helemaal voor hem geschikt is….of beter zou kunnen……maar dan haal ik mijn target…….en DUS mijn bonus.
Nadelig voor een bedrijf……want dit is korte termijn denken.
Of, zoals een vice-president van een multi-national ooit tegen mij zei….die geiten-wollen sokken criminelen met hun gelul over kankerverwekkende stoffen in mijn product…….dat heeft me gvdomme mijn bonus gekost.
En gebrek aan intrinsieke motivatie is m.i. de kern van veel misstanden uit deze tijd.
Het IK-denken…..
En meneer van Bree……ik gun u en uw gezin dat extraatje….na een drukke periode met weinig tijd voor uw gezin…………een tijd waarin u soms een beetje moe en vervelend was……..ik gun u al het goede.
Maar er zijn heel veel mensen die constant een beetje moe en vervelend zijn, omdat ze werken naar vermogen……vaak hard werken……maar dan nog ieder dubbeltje drie keer om moeten draaien.
Die worden ook een beetje moe en vervelend. En die mensen, ….waar de maatschappij voor een belangrijk deel op draait…….worden als dank ook nog voor loosers aangezien. En DAT vindt niemand leuk.