woensdag 11 november 2009, 01:20

Balkenende minacht de burger

Peter Wierenga

Tags: Edwin de Roy van Zuydewijn | Elco Brinkman | Felix Rhodius | Jan Peter Balkenende | Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer | prinses Margarita | rol koningin Beatrix | Wim Kok

‘Benepen en formalistisch,’ zo kwalificeert de Amsterdamse hoogleraar staatsrecht Jit Peters het optreden van Jan Peter Balkenende. De premier schrijft op intimiderende toon aan Alex Brenninkmeijer dat hij, de Nationale Ombudsman, niet ‘bevoegd’ is om onderzoek te doen naar het handelen van het Kabinet der Koningin. Het gaat om een klacht van Edwin de Roy van Zuydewijn, de ex van prinses Margarita. Volgens de professor is de redenering van de CDA-leider flauwekul: de ombudsman is er juist voor burgers met een klacht over de overheid.  

De manier waarop Balkenende reageert is karakteristiek. Jan Peter de Zwijger geeft altijd de formele uitleg,  gaat zo min mogelijk op de inhoud in en kaatst de bal doodleuk terug. Denk aan het Irak-debat, denk aan de Catshuisbrand. Maar de bewijzen stapelen zich nu op.

In de gelekte brieven erkent Balkenende dat er in 2001 contact is geweest tussen Felix Rhodius, toenmalig directeur van het Kabinet der Koningin, en Elco Brinkman, prominent CDA’er en voorzitter van Bouwend Nederland. Ook sprak Rhodius met topman Boks van het Bouwfonds. Volgens de premier is er bij die gesprekken slechts informatie ingewonnen ‘naar de aard van de werkzaamheden van de heer E.K.W. de Roy van Zuydewijn’ bij het Bouwfonds.

Maar toeval of niet, De Roy van Zuydewijn verloor daarna al zijn werk voor het Bouwfonds. Het staat vast dat aan zijn reputatie bij Bouwfonds afbreuk is gedaan, zo bevestigen bronnen bij de Volkskrant en het blad Vastgoedmarkt. En check dit gesprek met Theodor Holman (die nog een liefdevolle lik krijgt van Edwins hond). Dit Bouwfonds-verhaal komt bovenop een eerdere actie van Rhodius, chef van Beatrix’ staf, die in 2001 de BVD liet checken wat er bij de Sociale Dienst bekend was over Margarita’s echtgenoot.

Dat was in de paarse jaren onder premier Wim Kok, die niet op de hoogte was van Rhodius’ actie. En die ook niet wilde ingrijpen toen Margarita en Edwin zich per brief bij hem beklaagden. Dit was een familiekwestie, zo oordeelde de PvdA-voorman. Toen het adellijke stel in 2003 in HP De Tijd alsnog een boekje open deden, werden ze vooral uitgelachen om spookverhalen over afluisteren. Toch bleek de bemoeienis van de BVD te kloppen, en verslikte de nieuwe premier Balkenende zich in de Tweede Kamer bijna in die affaire.

Het leidde tot de motie-Kalsbeek, die het Kabinet der Koningin nog meer dan voorheen rechtstreeks onder de verantwoordelijkheid van de premier plaatst. Je zou zeggen: dat is dan duidelijk. Maar nu repliceert de premier aan Brenninkmeijer dat het Kabinet der Koningin ‘geen bestuursorgaan’ zou zijn volgens de Raad van State. Los van de vraag of de Raad onpartijdig is, met Beatrix als voorzitter, is dit wel een zeer strikte uitleg van het begrip bestuursorgaan. Tegenover De Pers legt een woordvoerder van de Ombudsman uit dat Balkenende zelf het aangesproken bestuursorgaan is, en dat Rhodius opgeroepen is in het kader van wederhoor. Niets ongebruikelijks.

Maar Balkenende gaat nog een stap verder. Hij verwijt de Ombudsman dat deze, door alleen al van een onderzoek te reppen, het Kabinet der Koningin ‘ten onrechte in een verkeerd daglicht stelt’. Maar dat zou dan toch gelden voor elk overheidsorgaan dat onderzocht wordt door de Nationale Ombudsman? En hoe kan JP beweren dat de klacht ‘ongegrond’ is, als dit onderzoek er niet eens mag komen?

Dit is een vlucht naar voren. JP beseft dat het onderzoek hem in grote problemen gaat brengen, omdat hij de Bouwfonds-connectie in het Margarita-debat heeft verzwegen. Terwijl het heel onwaarschijnlijk is dat hij hier toen niet van afwist, omdat partijgenoot Brinkman erbij betrokken was.

Gelukkig zet Brenninkmeijer, een zeer integer jurist, de zaak door. De waarheid moet boven tafel, in het belang van De Roy van Zuydewijn, in het belang van de burger. Als Balkenende de burger echt serieus neemt, had hij de Ombudsman niet zo geschoffeerd. Niemand staat boven de wet, ook premier en koningin niet.

Gerelateerde berichten:

1. Wat gaat Balkenende doen?
2. Lobbyen voor Balkenende is on-Europees
3. ‘U kijkt zo lief’ zei jongetje Balkenende