Bankiers aller landen verenigt u en start liefst vandaag nog met Maatschappelijk Verantwoord Bankieren, aldus de oproep van Peter Hagedoorn in deze open brief. Om nationalisatie van de complete bancaire sector te voorkomen, moeten bankdirecteuren de handen in elkaar slaan en zo spoedig mogelijk een plan presenteren waarmee zij denken het financiele systeem weer aan de praat te krijgen.

De wereld zit in een aanzienlijke crisis. Allereerst de U zeer bekende financiële crisis, gevolgd door de economische crisis. De financiële crisis, waarmee dit alles begon, is nu ruim anderhalf jaar aan de gang. En wat daarbij opvalt is dat U als bankdirecteuren geen enkel gezamenlijk initiatief onderneemt om de problemen in de financiële sector aan te pakken. Althans: ik lees er niets over in de kranten. U heeft echter wel een gigantische maatschappelijke verantwoordelijkheid. Zonder goed draaiende banken, komt de wereldeconomie immers niet fatsoenlijk op gang. Ik wil U daarom graag op die maatschappelijke verantwoordelijkheid aanspreken. Het is natuurlijk mogelijk dat U allang gereed staat met een nieuw plan, maar dat heeft dan nog even de openbaarheid niet bereikt. Dus ga ik er vooralsnog maar vanuit dat er nog geen bancair plan is om het financiële systeem weer op orde te brengen.

We weten dat de nu ontstane economische crisis niet echt op te lossen valt, zolang die bancaire functie niet hersteld wordt. Alles zit economisch en financieel wereldwijd aan elkaar geknoopt. Dé reden dat de economie voor het eerst in het bestaan van de mensheid als één geheel vrijwel is gestopt. De gevolgen zijn daardoor immens en we moeten de boel dus zo spoedig mogelijk vlot trekken. U hoopt natuurlijk dat de maatschappelijke belangstelling zich steeds meer gaat richten op economische crisismaatregelen. Dat haalt de bancaire sector wat uit de wind. Maar die vlieger zal niet opgaan, immers de bankbalansen moeten worden opgeschoond van de ellende. Linksom of rechtsom. In de ruigste artikelen spreekt men van een tekort van $ 10.000 miljard, alleen al voor de Amerikaanse banken. Het gaat om zoveel geld, dat we dit niet kunnen verdoezelen in de hoop dat de tijd het wel zal helen. Kortom: er zal wat moeten gebeuren met het internationale financiële systeem en de bankbalansen, of U dat nu leuk vindt of niet. Uit het oogpunt van het belang van de herstart van de wereldeconomie moet het financiële systeem heringericht worden op een vertrouwen wekkende manier.

En dat is de crux van het probleem. Een bank bestaat bij de gratie van vertrouwen. Als banken niet meer vertrouwd worden, als banken elkaar niet meer vertrouwen, als banken ondernemingen niet meer vertrouwen, wordt er geen geld uitgeleend en stopt heel het raderwerk. En omdat de banken nu eenmaal als de olie functioneren in het grote raderwerk, zal de wereldeconomie niet echt op gang komen als die “olie” functie niet snel terugkeert. Het niet functioneren van de banken is te vergelijken met “zand” in de machine en dat probleem moet dus zo spoedig mogelijk en radicaal, worden opgelost.

Als dat allemaal waar is dan is het dus allereerst zaak maatregelen te nemen om het vertrouwen te herstellen. Nu, eerste kwartaal 2009, blijkt uit niets dat het vertrouwen aan het herstellen is en uit niets blijkt dat de bancaire sector zelf bezig is om het vertrouwen in haar functioneren te herstellen.

Als ik bankier was in deze tijd, geconfronteerd met de wereldwijde ellende waar we mee zitten, dan zou ik gaan overleggen met mijn medebankiers, wereldwijd, en de problemen gaan bespreken. Hoe kunnen wij zorgen dat het broodnodige vertrouwen hersteld wordt? Wezenlijk daarbij is de vertrouwensfunctie tussen de bank en de klant. Net zoals de bakker niet kan leven zonder dat mensen vertrouwen hebben in de goede kwaliteit van het brood, zo kan de bankier niet leven zonder klanten die er vertrouwen in hebben dat de bank betrouwbaar omgaat met zijn geld. Zoals normale ondernemers spreken over Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, zo zou de bankier moeten spreken over Maatschappelijk Verantwoord Bankieren.

Een paar suggesties:

• Zorg voor herstel van de zogenaamde “nutsfunctie” van de bancaire sector. Als wij als particulier of onderneming geld lenen aan de bank, dan willen we zeker zijn dat u daarmee niet risicovolle dingen gaat doen, waardoor mijn geld kan wegraken. Als ik geld leen op bepaalde voorwaarden, dan moet U niet plotseling dat geld weer terugvragen of de voorwaarden wijzigen. Kortom: de paraplu terugtrekken bij regen. Zolang U “één-op-één” uitleent versus inneemt, hoeft dat ook vrijwel geen probleem te zijn, want dan heeft U nooit een kastekort, maar moet U alleen een kleine risico-opslag hanteren. Maar gaat U allerlei onverantwoorde hefbomen inbouwen tot het tienvoudige van Uw eigen vermogen, dan gaat de boel natuurlijk niet goed, zoals we recentelijk hebben gezien. We moeten dus afspreken, dat we dat ten aanzien van de nutsfunctie niet zullen doen.
• Mocht U daarnaast de “ondernemer” willen spelen: doe dat dan met geld van die personen of bedrijven, die dat expliciet wensen. Er is niets tegen dit casinobankieren, zolang U dat doet in volle transparantie met de partijen die daarin mee willen doen. Allerlei hefbomen kunnen en mogen, mits transparant voor de klant via toezichthoudende instanties.
• Bovenstaande scheiding van nuts- en casinofunctie zal wereldwijd, overal op dezelfde wijze moeten worden aangebracht. Het is in de globaliserende wereld natuurlijk ondenkbaar dat U verschillende landen op dit punt verschillend behandelt. Denk daarbij vooral ook aan de nieuwe opkomende landen als China, India, Brazilië, Rusland e.d. U zult dus onderling protocollen moeten afspreken (zoals diverse multinationals bijvoorbeeld doen op het terrein van milieuverontreiniging of veiligheid, om maar enkele voorbeelden te noemen), zodanig dat alle banken zich aan deze scheiding gaan houden.
• Tegelijkertijd moeten Uw balansen opgeschoond worden. Hoe U het ook wendt of keert: die rekening gaan we niet afwentelen op de burger. Overheidssteun komende maanden of jaren zal primair gaan naar de particulieren en kleinere ondernemers teneinde te overleven. Zij zijn immers de echte economie, zonder hen is geen economisch herstel mogelijk. Zonder Uw casinofunctie wel. Dus kom met een goed plan om de balansen te ontdoen van de ellende.
• Help mee, samen met overheden, om een nieuwe internationale toezichtstructuur op te zetten. Toezicht op de nutsfunctie én toezicht op de casinofunctie. Dat toezicht moet natuurlijk verschillend ingeregeld worden. Ten aanzien van de nustfunctie zal de invloed van de overheid op allerlei regels veel strakker moeten zijn, dan bij de casinofunctie. De nutsbanken mogen niet failliet kunnen gaan. De casinobanken wel.

U zult zeggen dat U als particuliere bank niet de mogelijkheid hebt om bovenstaande voor elkaar te krijgen. Reden wellicht (behalve onwil omdat bovenstaande uit oogpunt van beloning voor veel banken niet zo aantrekkelijk is) om maar géén initiatief te nemen met Uw collega’s. U kunt echter wel degelijk wat bereiken. Als U de moed hebt bovenstaande op te pakken, dan zou het zo maar eens kunnen gebeuren dat mensen, ondernemingen en overheden weer wat vertrouwen in U gaan krijgen. Natuurlijk heeft U allerlei instanties nodig om bovenstaande te verwezenlijken. Maar als U echt leiderschap toont, initiatief neemt, dan gaan de mensen denken dat het U menens is om Maatschappelijk Verantwoord Bankieren inhoud te geven. U zou dan wereldwijd een bancaire gezagspositie op kunnen bouwen in plaats van de paria te blijven, die U geworden bent. Het is voor de globaliserende wereld nodig dat U dat initiatief neemt. Niemand anders heeft de kennis die nodig is om het voor elkaar te krijgen.

Ik begrijp dat bovenstaande moeilijk is. U moet, grotendeels, de fictie opgeven dat een bankier een ondernemer is. Wij wisten dat al lang, maar U dacht dat U wel een ondernemer was. Gokken met andermans geld is niet ondernemen. Gokken moet U maar doen met Uw eigen geld, kortom: in de casinobank. U moet ook grotendeels afzien van die idiote salarissen en bonussen, althans in het bancaire nutsbedrijf. U bent gewoon een service dienstverlener van maatschappelijk geld. Daar is helemaal niets op tegen, maar het is wel wat anders dan wat U tot nu toe deed. Maar één ding is zeker: als U het lef heeft deze stappen te zetten, dan zou het zo maar eens kunnen zijn dat de wereldgemeenschap U weer gaat waarderen. Als U echter deze stappen niet neemt, dan rest er uiteindelijk maar één oplossing, die nu hier en daar al in de lucht hangt, maar die absoluut verre van ideaal is: een totale nationalisatie van de bancaire sector wereldwijd.

We horen graag van U.

Gerelateerde berichten:

1. Het zwaktebod van het samen maatschappelijk ondernemen

2 Reacties to “Banken, ga Maatschappelijk Verantwoord Bankieren”