zaterdag 14 februari 2009, 14:10
Brief aan Balkenende: Uw salaris
Tags: bedrijfsleven | bestuurders | commissie-dijkstal | inkomen | Jan Peter Balkenende | ministerssalaris | scheefgroei
Geachte heer Balkenende,
Nou hééft een commissie van wijze mannen besloten dat de salarissen van ministers met 30% omhoog moeten, durft u toch weer niet. Uw reden: het zou een slecht voorbeeld zijn in deze moeilijke tijden. Wat een onzin. Als een onafhankelijke commissie een noodzaak heeft vastgesteld is het een slecht voorbeeld haar advies niet op te volgen.
De commissie-Dijkstal heeft al in 2004 geconstateerd dat de verhoudingen tussen beloningen voor ministers en de inkomens in het bedrijfsleven waren scheefgegroeid. Gevolg: bekwame bestuurders uit het bedrijfsleven passen ervoor het land te besturen. Ministers en staatssecretarissen weten niet hoe snel ze naar het bedrijfsleven moeten overstappen. De andere kant op gaan ze pas als ze het zich kunnen permitteren, zoals Jan Kees de Jager en - weet u nog? - Herman Heinsbroek. Je kunt in sommige gevallen nog beter topambtenaar zijn dan minister. Daardoor moet het land het doen met staatslieden als, nou ja, als u. Dat maakt in één klap duidelijk, vindt u ook niet, wat een slechte dienst u het land bewijst door geen vaart te zetten achter de opvolging van het advies van Dijkstal.
De 30% stijging die Dijkstal in gedachten had is nauwelijks meer dan een doekje voor het bloeden, dat weet u ook wel. Maar het is iets. Valt uw publicitaire bezwaar niet te ondervangen?
Ja, dat kan en het is makkelijk. U heeft de beslissing over een derde deel van die 30% vooruitgeschoven naar een volgend kabinet. Behalve het argument dat het een slecht voorbeeld is in moeilijke tijden, speelt op de achtergrond vast ook mee dat u niet graag wordt beschuldigd van zakkenvullen - als dat niet op hetzelfde neerkomt. De oplossing is verbluffend simpel. U neemt het besluit tot die verhoging van 10% nú, en u besluit daarbij de verhoging niet nu in te laten gaan maar pas bij een volgend kabinet.
Opeens regent het voordelen, mijnheer Balkenende. U vult niet uw zakken maar die van uw nog onbekende opvolger, wellicht niet eens een partijgenoot. Het is ook niet bekend wanneer de verhoging ingaat maar dat is misschien pas over een paar jaar. Hopelijk zijn er dan alweer tekenen van herstel en hoeft u niet bang te zijn voor smalende commentaren.
En niet in de laatste plaats: het zou in strijd zijn met de bedoeling van de verhoging om die toe te kennen aan zittende ministers. De bedoeling is namelijk om betere ministers te kunnen werven. Gratis geld voor zittende ministers helpt niet dat doel te realiseren. Vast staat dat u, door de verhoging uit te stellen, de kans op een beter volgend kabinet verlaagt. Daarmee laat u ten overvloede zien hoe hard we die betere bestuurders juist nodig hebben.
Moet ik u hierom beklagen of moet ik u feliciteren? Ik hoor het graag van u. Intussen ga ik ervan uit dat u in het landsbelang mijn advies snel opvolgt.
Met de meeste hoogachting,
Herbert Blankesteijn
Gerelateerde berichten:
PARADOXALE STORM IN EEN GLAS WATER
De brief van Herbert Blankesteijn aan premier Balkenende en de redenering waarmee hij zijn advies toelicht, lijken niet onredelijk. Snel doen maar, dus, dan ligt dat punt tenminste achter ons.
Overigens heeft de redelijkheid van dit advies aan de premier inmiddels weinig meer te maken met de uitgangsgedachte dat goede bestuurders, vanwege de hogere inkomens, in het bedrijfsleven belanden of blijven hangen. Dat is een drogreden. Bestuurders waarvoor dat in de huidige omstandigheden geldt, zijn namelijk eerder slechte dan goede bestuurders.
Narcisme en overgevoeligheid voor financiële prikkels bij bestuurders en bij vele mensen die werken in de culturen, waar deze bestuurders besturen, hebben in de afgelopen jaren essentieel deel uitgemaakt van een proces dat massaal uit de hand is gelopen. Zoveel is met de huidige crisis wel duidelijk geworden. In deze krant is daarover, ook vandaag weer, genoeg te lezen.
Daar komt bij dat er – als met een geest die eenmaal uit de fles is – sprake is van een proces dat in de kern van de zaak niet is terug te draaien. Slechts in een proces van vooruitgang op basis van wezenlijk nieuwe denkwerelden, zijn de problemen in de kern van de zaak te overwinnen of ‘overstijgen’, en kan een nieuwe bestuurlijke context ontstaan, waarin ook een frisse ondernemersgeest zich weer van nature op een gezonde manier kan manifesteren. Albert Einstein zei terecht: “We can’t solve problems by using the same kind of thinking we used when we created them”.
Nieuwe tijden, nieuwe denkwerelden. Van leiders die daar raad mee weten, moeten we het hebben. En die kijken in deze tijden heus niet naar 30% meer of minder inkomen. Zelf-kritiek, soberheid en altruïsme zetten in de denkwereld van zulke leiders veeleer de toon dan eigen belang, persoonlijk gewin en luxe.
Zij het impliciet en waarschijnlijk onbewust, of misschien wel op een schijnheilige wijze, maar in essentie evenzeer als Herbert Blankesteijn in zijn brief aan de premier, overbenadrukt premier Balkenende met zijn keuze om juist in de huidige crisistijd het advies Dijkstal niet op te volgen, het belang van financiële prikkels. Dat is onevenwichtig en jammer, want juist onbewuste en schijnheilige gedachten hebben een verraderlijke neiging om zich sluipend in de werkelijkheid te manifesteren en hardnekkig te handhaven.
Doorgedraaide materialistische gedachten die we ten gunste van de noodzakelijke vernieuwing nu juist moeten loslaten, die een ‘non-issue’ zouden moeten worden, worden zo eerder gereactiveerd. Ze blijven daarmee een blokkade, omdat ze de aandacht van de echte uitdagingen en kansen weghouden.
Het probleem vandaag de dag is niet zozeer mensen die de politiek ingaan om het geld, en dat zal voorlopig geen probleem worden ook. Het gaat erom dat bekwame mensen uit de politiek vandáán blijven om het geld. Daar kun je, met mate, wat aan doen.
Het is precies de gedachte die Herbert Blankesteijn in zijn reactie hierboven weergeeft en de vanzelfsprekendheid die daar in doorklinkt, waarmee nieuwe leiders waar we het van moeten hebben, zullen afrekenen. Zowel in het bedrijfsleven als in de politiek.
Voor mij is de gedachte dat dit niet gebeurt niet alleen onverdragelijk, maar ook onbestaanbaar. Niet omdat ik het niet begrijp, maar omdat ik het wel begrijp.