maandag 26 oktober 2009, 08:03

Ethiek en ondernemerschap: belangrijke twee-eenheid?

Tjeerd Langstraat

Tags: DSB | Econcern | Ethiek | jong MKB | maria van der hoeven | normenemeetlat | Ten Hoopen

“Ethiek en ondernemerschap zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.” Dat zegt minister Van der Hoeven (Economische Zaken) in reactie op vragen van Tweede Kamerlid Ten Hoopen (CDA). Aanleiding is een onderzoek van adviesbureau KPMG naar het normbesef onder recent afgestudeerden. 

Nu is het een absoluut subjectieve opgave om te bepalen wat ‘de norm’ is en in hoeverre aan deze normen voldaan moet worden. Toch is KPMG erin geslaagd om het normbesef van jonge managers langs een ‘normenmeetlat’ te leggen en de uitkomst daarvan mag toch als redelijk verontrustend worden beschouwd. Signalen in het onderzoek lijken te wijzen op een gebrek aan normbesef onder jonge managers. 

Ten Hoopen heeft eind september zes Kamervragen ingediend. Ten Hoopen stelde zijn vragen mede naar aanleiding van een artikel dat is verschenen in het Nederlands Dagblad op 21 september 2009.  ‘Ook nieuwe lichting managers graait.‘Hierin komt ondermeer naar voren dat vier op de tien grote ondernemingen in de afgelopen twee jaar afscheid hebben genomen van jonge talenten, vanwege een gebrek aan waarden en normen. Verder is geconcludeerd dat aankomende bestuurders te veel worden gedreven door een snelle carrière, inkomen en status. Bij het nemen van belangrijke beslissingen verkiezen jonge managers veelal het eigenbelang boven het algemeen belang of het belang van de onderneming. Daarnaast hebben zij te weinig oog voor collega’s, maatschappelijke problemen en tonen jonge managers weinig loyaliteit aan hun werkgevers. 

Volgens de minister was één van de factoren in de huidige kredietcrisis de mate van ethisch en moreel verantwoord handelen van werkgevers, managers en werknemers. Of, zelfs het uitblijven daarvan. Ook bij een aantal recente zaken zoals bij de DSB Bank en Econcern leven er de nodige vragen in de samenleving over de ethische dimensie. Feit blijft echter dat ook de DSB Bank op juridische basis, vooralsnog, geen grote misstappen heeft begaan. Mag je een onderneming als de DSB Bank dan wel wijzen op een uiterst subjectieve hantering van normen en waarden, opgelegd door de overheid? 

“Het is een belangrijk thema dat niet moet worden onderschat. Voor de oplossing kijk ik niet naar (meer) regels. Dit leidt vaak tot onrealistisch hoge verwachtingen. Primair zullen alle partijen - zowel de markt als de overheid - hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Zonder een afdoende mate van integriteit en normbesef zullen alleen meer regels de problematiek niet fundamenteel oplossen. We moeten ethiek en ondernemerschap beter verbinden en af van de korte termijn focus die nu nog te vaak regeert. Ethiek en ondernemerschap zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ik vind daarom de

ethische vorming van managers - overigens niet alleen bij financiële instellingen - mede in het licht van de kredietcrisis van groot belang,” aldus Van der Hoeven. 

Van der Hoeven is voornemens om o.a. met Jong Management en Jong MKB Nederland in samenwerking met het ministerie van Economische Zaken een symposium te organiseren dat zich specifiek zal richten op ethische vorming. 

Ethiek en ondernemerschap, een belangrijke twee-eenheid. Maar tegelijkertijd niet te omkaderen: wat voor de één volkomen ethisch onverantwoord en not-done is, is voor de ander business as usual. Zo was de bescheiden tv-hit ‘Topverkopers’ (KRO, 2008) van Jort Kelder een programma waarin werd gestreden door een tiental kandidaten voor het predicaat ‘Topverkoper’. De winnaar van het programma, Bas, was degene die tijdens de eindopdracht de meeste winst had behaald. In het hele progamma werd nagenoeg zelden de ethische kant van ondernemen en verkopen besproken. Bas was dan ook niet meer dan een louche verkoper die zijn klanten zoveel mogelijk producten tegen de hoogst mogelijke prijs wilde slijten. Ethiek was de man vreemd en het enige dat telde was scoren met als beloning de titel ‘Topverkoper’. Een gemiste kans, zeker gezien het feit dat Jort Kelder de anchorman van het programma was.   

Zolang enkel het geldelijk gewin prefereert boven dat van een goede deal, inclusief ethiek, service en zorgplicht zullen mensen in de valkuilen blijven trappen van ondernemers die balanceren op het randje van het betamelijke.

Gerelateerde berichten:

1. D66: een goede kandidatenlijst, maar ondernemerschap ontbreekt
2. Een zwarte Pool kost al twee maal het minimumloon….
3. Groenink vrijgesproken van twee aanklachten.