zondag 10 mei 2009, 03:18

Fortis: Terugblik op de rol van adviseurs

Roel van der Heide

Tags: activistische aandeelhouders | adviseurs Fortis | drama Fortis

Over de saga-Fortis is al veel geschreven, ook op deze site. Ik zal niet alles herhalen wat er gebeurd is, op een paar hoofdpunten na. Daarbij zal ik vooral letten op de rol van activistische aandeelhouders, geleid door een paar advocatenkantoren en aandeelhoudersverenigingen. De rol van deze adviseurs heeft per saldo niet tot positieve resultaten geleid, zoals ik zal aantonen. 

Een jaar geleden was Fortis een internationale bankverzekeraar met veel aanzien. De beurskoers was in het afgelopen jaar maximaal EUR 17,20, maar die liep na de zomer snel terug toen er twijfels rezen over de soliditeit van het concern, met name over de mogelijkheid om de financiering van ABN Amro rond te krijgen. Naar nu bleek waren er op dat moment al interne memo’s waarin een acute liquiditeitscrisis werd voorspeld. Toen de kredietmarkten instortten, en zeker na het faillissement van Lehman Brothers op 15 september 2008, zette de internationale financiële wereld Fortis op de lijst met zorgenkindjes. Dat leidde op 26 september 2008 tot het virtuele faillissement van de bankactiviteiten van Fortis. De bank was nl. niet meer in staat om aan voldoende liquiditeiten te komen op de commerciële markten. De Nationale Bank van België, de relevante toezichthouder van Fortis, is een centrale bank en niet een commerciële bank die kredieten mag verschaffen. NBB mocht alleen een noodkrediet geven waardoor Fortis Bank tot het weekend gered was, maar voordat de markten op maandag open zouden gaan moest er een oplossing komen, anders zou de centrale bank het faillissement moeten aanvragen en een bancaire bewindvoerder benoemen. 

Die oplossing kwam er, maar het was een halve oplossing. Binnen een week werd een definitieve oplossing voorzien: feitelijk werden alle bankactiviteiten door de Belgische staat genationaliseerd, waarna de Nederlandse bankactiviteiten werden verkocht aan de Nederlandse staat. De Nederlandse verzekeringsactiviteiten werden ook genationaliseerd, via een andere weg. Op dat moment was Fortis een heel ander bedrijf geworden. Het bestond alleen uit verzekeringsactiviteiten in België, Luxemburg en vele andere landen, niet meer Nederland dus. De Belgische staat wilde deze activa echter niet behouden, omdat er ook nog problemen te verwachten waren met Dexia en mogelijk KBC. Daartoe werd een week later een overeenkomst gesloten met BNP Paribas, op grond waarvan BNPP alle Belgische verzekeringsactiviteiten zou kopen voor cash, en 75% van alle Belgische bankactiviteiten in ruil voor aandelen BNPP. Met Luxemburg werd iets dergelijks geregeld. Zou die overeenkomst zijn uitgevoerd, dan had Fortis Holding alleen nog de verzekeringsactiviteiten buiten de Benelux overgehouden, maar had het wel beschikt over enige miljarden vanwege de verkoop aan BNPP voor cash. 

Na deze overeenkomsten bleef de handel in Fortis-aandelen enige dagen gesloten, maar toen die weer werd geopend daalde het aandeel pijlsnel, overeenkomstig de gewijzigde samenstelling van Fortis Holding. Het dieptepunt was op 21 november 2008: EUR 0,57. 

Op dat moment had de Belgische advocaat Modrikamen reeds een proces bij het Belgische Hof van Beroep ingesteld. Hij vond dat de aandeelhouders onterecht niet waren gekend in de verkoop van de activa. Tot verrassing van velen kreeg Modrikamen op 12 december 2008 gelijk: er werd een aandeelhoudersvergadering gevorderd, te leiden door externe experten, waarin de aandeelhouders alsnog mochten stemmen over de verkoop. Al spoedig bleek dat dit alleen zou gelden voor het Belgische deel, dus Fortis Holding SA/NV, omdat het beroep hiertegen was ingesteld. De aandeelhoudersvergadering in Utrecht (van Fortis Holding NV) zou niet mogen stemmen. Op de datum van de beroepsuitspraak was de waarde van het Fortis-aandeel EUR 0,92. 

Gevolg van de beroepsuitspraak was, dat BNPP zich het recht voorbehield om de overeenkomst met de Belgische regering te annuleren, omdat de laatste immers niet meer kon leveren en afhankelijk was van de uitspraak van aandeelhouders. Gevolg waren heronderhandelingen met BNPP. Vanaf dat moment zien wij, dat de overeenkomst, zoals die voor het moment van de beroepsuitspraak was, voortdurend is aangepast in het voordeel van BNPP. Soms ook wel in het voordeel van de aandeelhouders, maar relatief veel minder. De betalende partij was zonder uitzondering de Belgische belastingbetaler. 

De vergadering onder leiding van de experten vond plaats op 11 februari 2009. Op dat moment was de beurskoers al opgelopen tot EUR 1,32. Met enige goede wil kan de rally van 0,92 naar 1,32 in 2 maanden tijd worden toegeschreven aan Modrikamen en zijn companen De Gier, Deminor, VFB en VEB. Had men het daar maar bij gelaten. Door activistisch optreden van de advocaten besloot de aandeelhoudersvergadering negatief op verkoop aan BNPP. Daardoor trad een crisissituatie in, omdat BNPP vanaf 1 maart 2009 het recht had, Fortis Bank aan zijn lot over te laten. De Belgische regering moest onder hoge druk opnieuw onderhandelen met BNPP, daarbij in de weg gezeten door de activistische aandeelhouders. Op 5 maart 2009 zag de financiële wereld het niet meer zitten en dook de beurskoers naar EUR 0,87. Hartelijk dank, activistische aandeelhouders. Gelukkig werd de volgende dag alsnog een overeenkomst met BNPP gesloten, waarna de beurskoers weer opveerde. 

Ook deze nieuwe overeenkomst, die opnieuw voordeliger was voor BNPP, moest aan de aandeelhouders worden voorgelegd. Dat gebeurde op 8 april 2009, alleen werd de stemming verdaagd naar de algemene vergadering van 28 april. Op 8 april was de beurskoers EUR 1,34, dus praktisch gelijk aan waar men in februari begonnen was. Je kunt dus constateren dat alle acties van de activistische aandeelhouders geen enkele winst hebben opgeleverd. Alleen maar verliezen door verlies van reputatie, verlies van tijd, verlies van bestuurders die weggestemd werden, verlies van de overeenkomst met Ping An, etc. Ik zie werkelijk geen enkel positief effect van deze acties en voor BNPP is de overeenkomst wel steeds beter geworden. De aandeelhouders hebben zich dus laten beetnemen. 

Na 8 april 2009 werd het snel duidelijk dat de aandeelhouders de laatste deal met BNPP zouden aanvaarden. Vanaf dat moment liep de beurskoers snel op. Op 8 mei 2009 staat de koers op EUR 2,39, dus een winst van 80% in 1 maand tijd nadat de rol van de activisten eenmaal was uitgespeeld. De financiële markten laten zich niet voor de gek houden. 

Ik heb nog gepoogd een uitsplitsing te maken van de effecten van de diverse adviseurs. Dat is niet eenvoudig en ik zal mij er niet aan wagen. In het algemeen kan gesteld worden dat de Belgische adviseurs veel kabaal hebben gemaakt maar geen sterke argumenten hadden. De eis dat Fortis Bank België stand-alone zou kunnen overleven (met een BB-rating van de Holding) is weinig realistisch. Aan Nederlandse zijde heeft VEB zich achter het Fortis-Bestuur gesteld en is De Gier minder op de voorgrond gaan treden. Dat is tenminste positief. Al deze acties waren aan Belgische zijde geïnitieerd. Het bleek allemaal lucht te zijn. Ik hoop dat aandeelhouders een belangrijke les van aandelenbezit opnieuw hebben geleerd: Als je verlies hebt, moet je je verlies aanvaarden en je niet laten verleiden tot nog grotere verliezen. Er zijn altijd adviseurs die je - tegen forse betaling - willen laten geloven dat je bedrogen bent, maar kijk eens in de spiegel: vaak is het verlies te wijten aan je eigen hebzucht. Aanvaard dat

Gerelateerde berichten:

1. Fortis-aandeelhouders draaien door
2. Worden de bestuurders van Fortis eindelijk vervolgd?
3. Fortis: Het naspel