vrijdag 20 februari 2009, 13:04

Liberalisering van ons arbeidspotentieel

Jurriaanp

Tags: echte werkeloosheid | vergrijzing

Het woord vergrijzing komt sporadisch aan bod als er wordt gesproken over oplossingen voor de crisis, die wij met onze open economie niet veroorzaakt hebben en niet kunnen oplossen. Vergrijzing is ons echte probleem - net als andere Europese landen - in combinatie met onze lage arbeidsparticipatie. Minder dan tweederde van de beroepsbevolking werkt en betaalt de rekeningen voor zichzelf, de andere derde, onze kinderen en gepensioneerden. En de komende decennia neemt onze beroepsbevolking af met 1 miljoen mensen. 

Op dit moment kosten de collectieve voorzieningen zoals gezondheidszorg, uitkeringen en onderwijs totaal €220 miljard per jaar. Deze kosten zullen blijven stijgen. Bovendien raken de aardgasbaten - nu 5% van de belastinginkomsten - op.  

Deze rekening wordt nu door 7 miljoen werkende mensen direct of indirect betaald. Dat is €30.000 per werkende persoon per jaar, ongeveer gelijk aan een modaal inkomen. En het mooie van Nederland is dat iedereen dezelfde voorzieningen en kansen krijgt. Meer inkomen betekent wel meer betalen, maar niet meer krijgen. Daar zouden we meer respect voor moeten hebben.  

We moeten oppassen deze kip met de gouden eieren niet te slachten als we de stijgende lasten tijdens de vergrijzing door steeds minder werkende mensen willen laten betalen. De belastingdruk zou stijgen van 38% naar een onrealistische 45%. Mijn boek “Een (on)gemakkelijke keuze” laat zien dat wij uitkleden van voorzieningen met bijbehorende tweedeling kunnen voorkomen. Door de arbeidsmarkt te bevrijden van een aantal heilige huisjes om meer mensen aan het werk te krijgen, die meer en langer willen en kunnen werken.  

Onze echte werkeloosheid is 25% tot 30%. Er zijn 3 miljoen mensen tussen de 15 en 65 jaar die niet werken en niet studeren, en 7 miljoen mensen die 1,5 dag of meer per week werken. Van deze 3 miljoen zegt 0,5 miljoen mensen niet te willen en hoeven werken. Ons arbeidspotentieel is op zijn minst 2,5 miljoen mensen. Waarom werken deze mensen niet? 

Allereerst verlaten jaarlijks meer dan 50.000 jongeren het onderwijssysteem zonder startkwalificatie, zonder kans op een baan, en komen veelal in de groeiende Wajong terecht. Deze uitstroom is het gevolg van sociale achterstand vóór de basisschool die nooit wordt ingehaald. In combinatie met ‘drempelloos’ zonder diploma doorstromen naar volgende onderwijsvormen: het doorschuiven van de zwarte piet. We zullen zwarte scholen moeten durven afschaffen door invoering van een bonus/malus beloning op basis van het percentage allochtone leerlingen.  

Eenmaal - om welke reden dan ook - in een uitkering, belemmert de stigmatisering en armoedeval de terugkeer naar een baan. Het stempel ‘arbeidsongeschikt’ op nog steeds bijna een miljoen Nederlanders is geen aanmoediging voor de persoon en eventuele werkgevers. En ons woud aan subsidies en toeslagen die vervallen als er (meer) verdiend wordt, is een val die mensen in armoede houdt. Creëer één netto uitkering en hanteer één regel voor bijverdienen: 75% van het bruto inkomen wordt afgetrokken van de uitkering totdat de uitkering helemaal is ingewisseld voor inkomen.

Vervolgens zullen we de participatie van met name vrouwen en ouderen moeten stimuleren door helder te maken wat meer en langer werken oplevert. Het is voor mensen geheel onduidelijk wat een dag meer per week werken netto oplevert na aftrek van belastingen en inkomensafhankelijke toeslagen. Tot een half keer modaal inkomen blijkt vrijwel geen belasting betaald te worden. Vervang dit oerwoud door een belastingvrije voet: tot €16.000 inkomen is €100 bruto gelijk aan €100 netto. En top de hypotheekrente af tot een gemiddelde hypotheek in ruil voor een vlaktaks van 37,5%. Dat is pas helder en stimulerend. 

Minder dan 50% van de vijfenvijftig plussers werkt 1,5 dag of meer per week. Het huidige systeem van meer loon naarmate iemand ouder wordt met bijbehorend hoger pensioen, maakt oudere werknemers te duur, ook voor het bijstorten voor koers- en rentedalingen. Daarom in lijn met EU adviezen nu een individueel pensioenstelsel invoeren op basis van beschikbare premie, met een landelijk vast percentage op het salaris tijdens het hele werkzame leven. En de individuele pensioenpot uitbreiden tot een ‘levensloopfonds’ door er op dezelfde wijze arbeidsongeschiktheidverzekering, werkeloosheidpot, de huidige levensloopregeling en een opleidingsbudget aan toe te voegen. Dan kan de werknemer zelf beslissen uit zijn eigen pot minder maar langer werken of een lager salaris te compenseren.

Geen gerelateerde berichten