Donderdag 25 Juni werd in de Fokker Terminal in Den Haag  door depubliekezaak  een congres gewijd aan de visie van de burgers op Nederland. McKinsey presenteerde de uitkomsten vakkundig op basis van ingezonden gegevens van 80000 inzenders op de site 21minuten.nl. Die waren representatief voor het hele volk want op basis van een marktonderzoek bij een controlegroep met een getrouwe afspiegeling van alle Nederlanders waren hier en daar – overigens minimale – correcties doorgevoerd. 

Ik werd er niet erg vrolijk van. Dat 45% van de burgers zich maar echt zorgen maakt over de financiële crisis begrijp ik nog. De meeste burgers zijn loontrekkers en die zijn er dit jaar allemaal op vooruit gegaan. Nog maar 1 op de 6 is door de crisis geraakt. Maar als je bedenkt dat dezelfde burgers – realistisch – denken dat de crisis 2 tot 5 jaar duurt dan frons je toch de wenkbrouwen over de overige 55% redelijke struisvogels die we onder ons hebben, hoewel….. 50%  van  de burgers snoeien al op de uitgaven. 

De meesten – 56% – maken zich zorgen over normen en waarden. Ook dat is begrijpelijk, integratie en criminaliteitsproblemen steken overal de kop op, de multiculturele samenleving brengt veel spanningen met zich mee. 12 % acht zichzelf kansrijk, terwijl 25% meer de bedreigingen zien. Bij de werkgevers verwacht 47% een omzetdaling en 25% een stijging. Dat laatste mag toch curieus heten en zal nauwelijks het beeld voor de naaste toekomst weerspiegelen.  

Als we het van onze mobiliteit moeten hebben dan is dat bedroevend. Nederland is chronisch inflexibel, maar dat wisten we al van discussies over ontslagrecht of fiscale renteaftrek bij hypotheken. 81% wil niet in een andere sector werken en 59% wil niet verhuizen. Slechts 20% overweegt iets te ondernemen. Als het erom gaat wie de crisis moet oplossen dan meent 53% dat de overheid hiervoor staat en slechts 16% denkt er zelf iets aan te kunnen doen. Voor verhoging van de AOW leeftijd is 55% niet te porren. 

Meer cijfers zal ik U besparen behalve nog een opmerking dat de Nederlander erg gelukkig is met zichzelf en zijn naaste omgeving (70%) maar aanzienlijk minder met de rest van de wereld.  

De ‘discussie’ van kamerleden Spies (CDA), Spekman (PvdA) Pechtold (D66), Voordewind (CU) en Halsema (Groen Links) onder leiding van Frits Wester (RTL) was niet om aan te horen. De meeste fractievoorzitters hadden vervangers gestuurd. Er werden voornamelijk allang bekende gemeenplaatsen geuit zonder veel onderling debat en met weinig luisterend vermogen voor de zaal. Wester slaagde er niet in de regie strak te houden en de politici te dwingen dieper op de problematiek in te gaan. Dat had waarschijnlijk ook een betere voorbereiding gevergd

Ook de discussie met wat maatschappelijke vertegenwoordigers van Greenpeace, Price Waterhouse&Coopers en het geteisterde AD dagblad kon mij niet echt boeien al werd  in dit geval wel echt gediscussieerd onder leiding van Felix Rottenberg. Maar veel zal er niet zijn blijven hangen in de zaal, ook al omdat de ‘deskundigen’ weinig potten braken. 

De naar schatting 300 toehoorders waren een merkwaardig gezelschap. Enerzijds waren het professioneel geïnteresseerden, waarbij politici en sprekers nauwelijks de moeite namen om langer dan hun programmapunt te blijven Anderzijds waren er ook veel werklozen of althans mensen die het overduidelijk zwaar hadden gehad de laatste jaren. Van hen kwam – traditie getrouw in Nederland – de boodschap dat ‘sterke schouders’ voor hen  nieuwe lasten op zich zouden moeten nemen. Een enkeling opteerde zelfs voor dichte grenzen, alsof wij niet voor 50% van het buitenland leven. Nee een winnaarscultuur is in Nederland nog ver weg, van enige dynamiek is weinig te bespeuren. De vergelijking met andere landen als China, India en de VS, waar veel meer aanpassingsvermogen is, maakte een aantal aanwezigen erg somber over de toekomst van Nederland. Maar die mening bleef vooral tot de wandelgangen of de gedachtewisseling in ‘break outs’ beperkt.

Minister Bos trok een aardige – tussen – conclusie: Nederland vindt zichzelf nog steeds gelukkig (maar dat waren we vlak voor Fortuyns opkomst ook en een jaar later was dat drastisch veranderd/RvT)). De minister denkt – mijn inziens terecht – dat de financiële crisis er dieper in zal hakken dan de onvrede over normen en waarden.  Het klimaatbeleid of duurzaamheid scoorde niet hoog qua belangstelling, kennelijk vindt men dat al de normaalste zaak van de wereld. 

Als ik niet discussieleider geweest was voor de sessie ‘De Financieel economisch crisis’ samen met ondernemer Marlies Dekkers ((o.a. Undressed), sterjournalist van NRC Menno Tamminga en ondernemer Bas Heinen ( Double effect) was ik misschien  al tijdens de discussie van de politici vertrokken ook al omdat de zaal puffend heet was. Marlies was bij mijn weten de enige die zei dat Nederland vooral leiders nodig heeft die ongemakkelijke beslissingen durven te nemen.

De analyse voor de Nationale  Dialoog was goed, de oplossingen bleven alles bijeen helaas ver uit het zicht. Maar van de gegeven antwoorden viel echt niet veel meer te maken.

Gerelateerde berichten:

1. Overheden schieten tekort in de globaliserende samenleving.
2. Wie helpt ons van de sociale partners af?

2 Reacties to “Nationale Dialoog: dynamiek ver weg”