Het wapengekletter in Gaza laait weer op. Toevallig hield de gerenommeerde trendwatcher Adjiedj Bakas (www.bakas.nl) er zijn ‘winterstop’ toen de strijd vorige keer losbarstte. Hij ging op zoek naar de onderliggende oorzaak van het Palestijnse probleem. Zijn dwarse inzichten staan in het boek Microtrends Nederland, dat binnenkort verschijnt. Op Pluspost een eerste voorpublicatie.

Post-Gaza: Microtrends in een oud conflict

Het wapengekletter in Gaza is van de voorpagina’s van de kranten verdwenen. De twee partijen die elkaar al langer dan een eeuw in een houdgreep houden gaan weer over tot de orde van de dag. Deze mini-oorlog, zeker niet de laatste in dit kruitvat, leidde voor het eerst tot onrust in Nederland. Met name Marokkaanse Nederlanders demonstreerden tegen Israels bezettingspolitiek, daarbij gemakshalve de eigen Marokkaanse bezetting van de Westelijke Sahara negerend. In Amsterdam hield een school enkele minuten stilte voor de slachtoffers in Gaza. Bange bestuurders gingen fluks een kopje thee drinken bij hun islamitische burgers, bang dat de emoties uit de hand zouden lopen. Een synagoge werd getroffen door een molotov-cocktail. What’s new? Toch was dit mini-oorlogje anders dan de andere in het altijd roerige Midden-Oosten. Toevallig hield ik er mijn ‘winterstop’ toen het geknok losbarstte. De Microtrends over deze mini-oorlog op een rijtje.

Naar opinieverandering in Nederland

Decennialang stonden Nederlanders in het conflict tussen de Arabieren (nu 300 miljoen mensen) en Israël (6 miljoen joden) in grote meerderheid aan de kant van Israël. Dat veranderde geleidelijk in de jaren tachtig van de vorige eeuw. Toen veranderde de sympathie van vele Nederlanders. Israël verloor zijn underdog-positie en van oudsher steunen Nederlanders graag underdogs, terwijl Britten en Amerikanen – en dat is cultureel zo bepaald – juist de sterke partij in een conflict steunen. De Arabieren in Gaza en op de Westoever kregen toen in plaats van de naam Arabier die van Palestijn (afgeleid van Filistijn, een volk dat ooit in die regio woonde) en een nieuwe underdog was geboren. Israël veranderde in topdog.

Naar een nieuwe media-oorlog

Voor het eerst werd een oorlog ook in volle hevigheid op Youtube uitgevochten. Voor het eerst ook kreeg burgerjournalistiek zo’n prominente rol. Burgers in Gaza, gewapend met fototoestel en videocamera, deden verslag op het web en blogs. Twitter en Youtube werden massaal ingezet door beide partijen. Opmerkelijk was in ons land de scheuring die dit conflict in de SP teweeg bracht: de traditionele artbeidersaanhang moet niet zoveel van moslims hebben, steunt Israël en herkende zich in de berichtgeving op GeenStijl en in mindere mate bij de EO. Een kleine groep van salonsocialisten à la Gretta Duisenberg kaapte het issue, partijleider Agnes Kant machteloos achterlatend, en de partij kelderde fors in de opiniepeilingen. Politieke marketing is niet een ieder gegeven.

Naar simplifisering van een oud conflict

Opmerkelijk was de Marokkanisering van de publieke opinie. De meeste Marokkanen in ons land zijn Berbers, en die worden door de Arabieren (waar de Palestijnen toe behoren) doorgaans niet met grote liefde bejegend. Opmerkelijk genoeg identificeren veel Marokkaanse Nederlanders zich tegenwoordig met deze Arabische groep, terwijl in hun herkomstland de Arabieren de Berbertaal en -cultuur zoveel mogelijk onderdrukken. ‘In ieder van ons schuilt een Palestijn,’ meldde UvA-studente Somaya Akachar aan De Volkskrant. Identificatie met de underdog is kennelijk ook populair geworden onder Marokkaanse Nederlanders, echte integratie dus. Opvallend is ook dat Turkse Nederlanders zich beduidend minder druk maken over dit conflict. Dat kennen ze nog uit de tijd dat Turkije het Midden-Oosten bestuurde. Nothing new.

Van Gaza en België

Probeer je je even voor te stellen. Vanuit België wordt Zuid-Nederland zeven jaar lang dagelijks bestookt met raketten. Zo af en toe valt er een dode of gewonde, maar de schade loopt op. De economie in dat deel van Nederland kachelt achteruit omdat niemand er meer wil investeren. Diplomatieke bemiddeling en grenscontroles werken niet. Hoelang zou het duren voordat we het leger op de stoute Belgen af zouden sturen? Korter dan zeven jaar, denk ik. Na zeven jaar beschietingen door de vechtersbaasjes van Hamas vanuit Gaza stuurde Israël zijn leger er op af, en toen deden de Hamasjes ‘huilie-huilie’.

‘Maar de Hamasjes schoten raketten op Israël af, omdat Israël de grens met Gaza blokkeerde,’ werpen Gretta Duisenberg en consorten dan tegen. Daar hebben ze zeker wel een punt. Terug naar het Belgische voorbeeld. Belgie scheidde zich ooit af van het destijds gehate Nederland, zoals Gaza zich nu een tijdje geleden werd afgescheiden van Israël. Stel dat de Belgen toen van ons hadden geëist dat we na de scheiding wel permanent werkgelegenheid zouden moeten blijven bieden aan de Belgen en de grenzen permanent zouden moeten openhouden om Belgische arbeiders in Nederland te blijven laten werken. Zouden we dat gedaan hebben? Of zouden we gezegd hebben: ‘Schattebouten, jullie willen zo graag zelfstandig zijn, bouw dan ook een eigen economie op met eigen werkgelegenheid voor je eigen mensen. En bovendien is er ook nog een grens met het broederland Egypte.’

De boodschap van Israël aan Gaza was dus: ontwikkel jezelf en als je geen zelfmoordterroristen en raketten onze kant opstuurt, mag de handel best via onze grens. Gaza kreeg miljarden ontwikkelingshulp van de VN en de EU en had zich makkelijk kunnen ontwikkelen tot een stabiele economie. Maar daar zijn ze te klein voor, werpen de Gretta’s van deze wereld dan tegen. Hoezo? Singapore, Luxemburg en Dubai zijn ook piepklein maar hebben op eigen kracht een stabiele economie opgebouwd. ‘Maar je kan Arabieren niet vergelijken met Aziaten,’ wierp een Nederlandse journalist mij in Tel Aviv tegen. Hoezo? Als uitgaat van de gelijkwaardigheid van mensen, ga je er toch ook vanuit dat wat in Singapore mogelijk is ook in een Arabisch land moet kunnen? Dubai bewijst dat. Gek dat het succes van Dubai de laatste tijd niet heeft geleid tot een echte herwaardering van Arabisch kunnen in het Westen. Dat was dus geen diepgaande trend.

Van de kameel en de schorpioen

In het Midden-Oosten is niet alles wat het lijkt. Ooit wandelden een kameel en een schorpioen langs de lokale rivier, de Jordaan. Ze wilden beiden naar de overkant. De kameel kon zwemmen, de schorpioen niet. Die vroeg de kameel een lift, maar die weigerde. ‘Zit je op mijn nek terwijl ik de rivier overzwem en dan steek je me dood, no way!’ De schorpioen bidt en smeekt en belooft de kameel niet te steken. ‘Als ik dat zou doen zouden we toch beiden verdrinken, want ik kan niet zwemmen.’ De goedhartige kameel laat zich overhalen, de schorpioen klimt op zijn nek en de zwemtocht begint. Midden op de rivier steekt de schorpioen de kameel dood. De stervende kameel, met brekende ogen, vraagt de schorpioen: ’Waarom?’ Die antwoordt: ‘Omdat dit het Midden-Oosten is’. Waarop ze beiden verdrinken. Dit oude verhaaltje uit de regio illustreert hoe riskant het is om met Westerse ogen naar een conflict in die regio te kijken en er een oordeel over te vellen. Dat gebeurde nu weer veel te makkelijk in onze media. Behalve de EO vormde GeenStijl een opmerkelijke uitzondering in de vrijwel unanieme manier van berichtgeving uit dit gebied waarbij het Palestijnse lijden werd uitvergroot zonder de context ervan te geven. Dat belooft wat opschudding als de boys achter deze blog straks wellicht een omroep worden.

Iranisering en een ‘clash of civilizations’

Voor de nieuwe Amerikaanse president Obama, die net is aangetreden, wordt Iran the toughest cookie voor de buitenlandse politiek. De baarden in Iran beseffen dat. Obama kan op veel goodwill rekenen onder moslims, die hem vanwege zijn islamitische vader als ‘een van hen’ zien. Dat vinden de baarden niet fijn. Een impopulaire Amerikaanse president, zoals George W. Bush dat was, voedt het anti-Amerikanisme waar de islamisten (oftewel islamo-fascisten) op teren. De islamisten hebben er dus belang bij om Obama zo snel mogelijk als Bush II te brandmerken. Vandaar dat de afgelopen tijd de raketbeschietingen vanuit Gaza zijn opgevoerd. Hamas wordt gesubsidieerd met Iraans oliegeld. Hamas en Iran wisten dat dit een Israëlische reactie zou uitlokken, en dat daarmee de nieuwe Amerikaanse president al voor zijn aantreden met de Iraniërs in de clinch moest.

Onlangs toonde Hamas trots op TV hoe 10-jarige jochies in Gaza worden klaargestoomd om Israëli’s te vermoorden. Intussen zitten 10-jarige Israëlische jochies op school (tenzij die school natuurlijk onder bereik van de Hamas-raketten ligt). Zelden eerder werd zo wrang de botsing tussen een kennis-economie en een haat-cultuur gedemonstreerd.

Tijdens de Gazaoorlog van 2008/2009 was ik onder meer in Ashdod, een van de Israëlische steden die getroffen wordt door raketbeschietingen uit Gaza. Ik werd voor de lunch genood door een Israëlisch paar, hij oorspronkelijk uit Nederland, zij oorspronkelijk uit Iran. De lunch was een symbool van het goede uit Iran: geweldig eten en een enorme gastvrijheid. Twee keer moesten we het eten onderbreken. Alarm: er waren raketten uit Gaza op komst, het andere gezicht van Iran. Vlug naar de schuilkelder. Nadat de kust weer veilig was, konden we daar weer uit kruipen… (dit is deel 1, op 5 februari is deel 2 verschenen)

Gerelateerde berichten:

1. Gaza

Een Reacties to “Bakas ontleedt Palestijns vraagstuk”