zaterdag 06 februari 2010, 14:12

Roep ’stoppen’ bij agressiebestrijding

Anja van der Aa

Tags: agressie | bewaking gebouwen | conflicthantering | discriminatie | Hogeschool voor Tourisme en Verkeer | onvelige incidenten | stiltecoupé | storend gedrag | wangedrag

Werknemers in de zorg hebben het vaakst te kampen met onveilige incidenten op de werkvloer. Ze hebben ook het sterkst het gevoel dat de werkgever heeft bezuinigd op de bewaking in gebouwen sinds het intreden van de economische crisis. Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van de Hogeschool voor Toerisme en Verkeer in Breda en een grootleverancier van facilitaire dienstverlening (waaronder beveiliging, lees ik op de website na de naam van het bedrijf te hebben gegoogled).

Ik mis in de berichtgeving over het onderzoek een belangrijk aandachtspunt: hoe ga je zelf om met agressie? 

Afgelopen weekend zat ik in de trein van Utrecht naar Nijmegen. Bij de tussenstop in Arnhem ontstond gedoe tussen een heetgebakerde Surinaamse jongedame en de rest van de reizigers. Deze dame had in de stiltecoupé luidruchtig zitten telefoneren, werd hierop aangesproken door medereizigers en ging daarna volop in de verdediging. Eerst in de stiltecoupé zelf, maar later in de tussencoupé waar ik zat en waar iedereen zich begon te verzamelen om zo dadelijk uit te stappen. 

Daar werd de jongedame door een oudere heer nogmaals gewezen op haar onverantwoordelijke gedrag. Tussen beiden ontstaan een stevige discussie die steeds emotioneler werd. De jongedame beschuldigde de man uiteindelijk van discriminatie. Het was bijna lachwekkend, want deze man zag er ontzettend keurig uit en bleef beleefd tegen haar. En hij had gelijk, haar gedrag was storend. Maar zijn interventie hielp totaal niet want ze werd steeds feller. 

Op een zeker moment greep ik in. En ik riep: ‘Stoppen! Nu is het genoeg geweest’. Ik moest het nog drie keer roepen en toen werd het inderdaad stil. Maar het was nog geen vijf tellen stil of een andere reizigster, van dezelfde leeftijd als de Surinaamse, begon het gedrag van laatstgenoemde nog een keer te becommentariëren. Heel begrijpelijk, want als je een halve reis getuige bent geweest van het wangedrag van iemand dan irriteert dit en wil je dat kwijt. 

Dit keer gebeurde er iets anders. De Surinaamse jongedame ontplofte bijna en ging fysiek dicht bij de andere jonge vrouw staan. Die was niet bang aangelegd en week niet van haar plek. Toen begon de Surinaamse haar uit te dagen door met hoofd en bovenlijf een dreigende houding aan te nemen. Ze kon blijkbaar de woorden niet meer vinden. 

Tijd voor een tweede ingreep. Ik sprong tussen beide dames. Gelukkig stond de trein op dat moment net stil en kon de beheerste jongedame snel uitstappen. Ik hield de Surinaamse jongedame bij beide bovenarmen vast en zei met geveinsde rust: ‘Rustig maar. Het is genoeg geweest. Laat haar gaan’. En nog een keer: ‘Rustig maar’. Ik zocht daarbij voortdurend oogcontact met haar, ook als ze probeerde weg te kijken. En de Surinaamse werd stil waarna ik haar heb laten uitstappen. Tegen mij heeft ze niet een verwijt of bedreiging geuit. 

Nu valt er geen goed woord te zeggen over het gedrag van de Surinaamse, maar door al dat gekrijs heen zag ik ook wat anders. Een diepongelukkige jonge vrouw die totaal niet wordt begrepen door anderen en die met haar extreme gedrag alleen maar mensen van zich verwijdert. Iemand die krachtig van zich afbijt als anderen haar willen corrigeren. Zo iemand kan in onze samenleving overleven, maar zal nooit gelukkig worden. 

Het gedrag van de medereizigers vond ik net zo verontrustend. Op het moment dat er agressie plaatsvindt dan heeft het totaal geen zin om met zo iemand een gesprek aan te gaan of in discussie te treden. De persoon is namelijk doorgeslagen in zijn of haar emotionele uitbarsting. Elke negatieve reactie is een aanmoediging om door te gaan of er nog een schepje bovenop te doen. De persoon is simpelweg niet meer voor rede vatbaar. Dan rest nog maar een ding: het direct doorbreken van die enorme negatieve energiestroom. Soms is het roepen van ‘Stoppen’ dan genoeg. 

Omgaan met conflicten of agressie zou een basisvak moeten zijn op elke middelbare school. Ik heb het geleerd door vijf jaar te werken met daklozen. Dat deed ik als vrijwilliger toen ik net zo oud was als de Surinaamse jongedame. Het was voor mij destijds een overlevingsstrategie.

Gerelateerde berichten:

1. Kunnen we niet beter stoppen met de Monarchie?
2. Gretha Smit denkt aan stoppen
3. Euro-crisis: overheden moeten stoppen met wijzen naar speculanten als boosdoeners