zondag 24 januari 2010, 01:19
Km-heffing: Eurlings schoffeert parlement én bevolking
Tags: Camiel Eurlings | CDA | de telegraaf | kilometerheffing | km-heffing | parlement | referendum | rekening rijden | verkeer
‘Is die man nu helemaal van de pot gerukt!?’ Die gedachte kwam zomaar spontaan bij me op en normaal gesproken zal ik een dergelijke opwelling hier niet optikken. Maar in dit geval wil ik een uitzondering maken. Toen ik onze minister van Verkeer en Waterstaat, Camiel Eurlings, vrijdag hoorde verklaren dat het al dan niet doorgaan van de km-heffing in handen wordt gelegd van de ANWB-achterban, sprongen bij mij de stoppen door. Wat krijgen we nou? Goed, we zijn inmiddels gewend aan een kabinet dat machteloos en krachteloos beleid neerzet. Ook moeten we het doen met landsbestuurders die slappe knieën hebben. Maar Eurlings heeft niet alleen slappe knieën, hij schoffeert ook nog eens het parlement en introduceert dan ook nog een soort van beslissend referendum, dat ook nog eens exclusief bezit wordt van een private wielrijdersclub. Zo zout heb ik het met dit kabinet nog niet gegeten.
Draagvlak
Eurlings liet vrijdag weten dat de steun van de ANWB, die vier miljoen leden telt, voor hem erg belangrijk is. Het draagvlak voor de kilometerheffing is essentieel, benadrukte hij. ,,Dat is meer dan een meerderheid in de Tweede Kamer. Als de gemiddelde automobilist er tegen is, komt de heffing er niet.”
Het is werkelijk niet te geloven! Camiel schuift hier zomaar een schaduwparlement naar voren die maar moet uitmaken of de zeer controversiële km-heffing volgens zijn plannen moet worden doorgezet of niet. Waarlijk een staatsrechtelijk novum: de leden van een private club gaan even uitmaken of de zaak moet doorgaan of niet. Het is ineens de ‘gemiddelde automobilist’ die beslist en die zou ook nog lid zijn van de ANWB?
Wat Eurlings heeft bezield tot een dergelijke stap is mij eerlijk gezegd een raadsel. Of het moet zijn dat deze minister de bui al zag hangen – gezien de massieve weerstand tegen het peperdure en totaal onbeproefde concept van elektronische detectie – en nu een breed gedragen excuus zoekt om het hele plan af te schieten. De km-heffing kan immers weleens de Betuwelijn van de komende jaren worden. De geschatte invoeringskosten van 4 miljard zullen ongetwijfeld fors worden overschreden en is is grote twijfel over de rechtvaardigheid, qua kostentoerekening aan automobilisten. Die risico’s waren al bekend en ik vermoed dat deskundigen en topambtenaren hem nu hebben ingefluisterd, dat hij zich in een politiek en maatschappelijk wespennest heeft gestoken.
Populisme
Maar de wijze waarop deze minister zich uit deze netelige kwestie probeert te redden, is van een wel zeer bedenkelijk niveau. Het riekt enigszins naar populisme om de ANWB als – ooit – grootste pleitbezorger van het rekeningrijden, nu rechtstreeks te betrekken in het besluitvormingsproces. Wellicht denk Eurlings: ‘Als ik die 4 miljoen ANWB’ers achter me heb staan, dan krijg ik het parlement ook wel mee’. En als een duidelijke meerderheid van de ANWB-leden tegen is, dan kan hij zonder gezichtsverlies de hele zaak (die hij tot op heden met vure bleef verdedigen) gewoon afblazen. Althans, zo hebben zijn politieke adviseurs hem waarschijnlijk aangeraden.
Vanuit het parlement is kritisch gereageerd op de uitspraken van Eurlings. “Belachelijk”, reageerde GroenLinks-Tweede Kamerlid Kees Vendrik. De ANWB is volgens hem een belangrijke partij, maar de Kamer beslist of de heffing wordt ingevoerd. ,,Als Eurlings een referendum wil, had hij dat moeten uitschrijven. Dan kunnen alle Nederlanders meestemmen.” Maar vreemd genoeg is het zijn eigen partij, het CDA, die wel brood ziet in de ANWB-peiling. Die vindt ‘draagvlak‘ belangrijk, maar houdt het erop dat de Tweede Kamer over de kilometerheffing gaat. De ChristenUnie wijst Eurlings terecht: ,,De ledenraadpleging van de ANWB over de democratie laten beslissen. Zo werkt dat niet, minister.” De heffing is een besluit ,,waarover alle Nederlanders gaan: de fietsers, OV-gebruikers, wandelaars en automobilisten, ongeacht of ze wel of geen ANWB-lid zijn”.
En zo is het maar net: niet een of andere club behoort een beslissende stem te hebben in nationaal beleid. Het oordeel daarover is aan het Nederlandse volk. Dat kan per referendum en zo niet: dan hebben we een parlement dat het volk vertegenwoordigt. Wat Eurlings in vredesnaam heeft bezield, om deze weg te bewandelen is mij een raadsel. En blijkbaar is de Tweede Kamer ook nog lichtelijk confuus. Dinsdag vindt waarschijnlijk een spoeddebats plaat over deze kwestie. En je mag toch hopen dat alle fracties deze minister nog eens hard met de neus op de feiten drukken. En hem duidelijk maken dat de ANWB geen onderdeel van het parlement maakt. En dat het niet aan ‘de gemiddelde automobilist’ is om ‘draagvlak’ te creëren voor de km-heffing. Daar hebben we het parlement voor, meneer Eurlings. Of als u het rechtstreeks aan het Nederlandse volk wilt voorleggen: een referendum.
Geblunder
De CDA-minister kennende zal hij komende dagen ongetwijfeld trachten zijn uitspraken te nuanceren, al zal het niet meevallen te ontkennen dat hij de ANWB-enquête naar voren heeft geschoven als bepalend voor zijn besluit, om al dan niet met de km-heffing door te gaan. Een bestuurskundige als Douwe Jan Elzinga, hoogleraar staatsrecht aan de Rijksuniversiteit van Groningen heeft de minister inmiddels aangegeven hoe hij zich dient te redden uit dit geblunder. Elzinga denkt dat de minister dit gaat ,,corrigeren” door komende week nog eens de bevoegdheden van de wetgever te bevestigen. ,,De Tweede Kamer heeft het laatste woord”, aldus de hoogleraar. Volgens hem is gebruikelijker dat bestuurders zeggen dat ze het draagvlak onder burgers ‘meenemen’ in de besluitvorming. Hij weet niet of het een ,,slip of the tongue” is van Eurlings maar hij vindt het terecht dat het parlement in het verweer komt tegen de uitlatingen van de minister.
Peiling
Bij de ANWB is het bestuur dit weekend in rep en roer geraakt, duidelijk verrast over zoveel eer voor de leden, die met z’n allen van Eurlings mogen beslissen of de km-heffing al of niet doorgaat. Een speciale website ging de lucht in, waar ieder lid de komende wekenb zijn mening kenbaar kan maken. Vanuit de Telegraaf, fervent tegenstander van de km-heffing, is inmiddels een tegenactie gestart met een eigen enquête op internet. De tegenstanders zullen zich hier gaan verzamelen. En als het Eurlings om ‘draagvlak’ gaat, zal hij toch ook die resultaten moeten meenemen in zijn uiteindelijke besluitvorming.
Rest evenwel de conclusie dat Camiel Eurlings de zoveelste minister is, die met slappe knieën opereert. Die als Pontius Pilatus zegt: ‘Ik was mijn handen in onschuld’. Die ondemocratische wegen bewandelt om alsnog zijn eigen gelijk te krijgen. Die het parlement negeert, die selectief gaat winkelen in het Nederlandse volk en die daarmee feitelijk al bakzeil heeft gehaald. Het hele stelsel van km-heffing is vooralsnog gebaseerd op zeer veel aannames en vertoont aan alle kanten veel onzekerheden over de technische haalbaarheid, de financiële consequenties en de verdeling van de kosten over de autorijders.
Het zou helemaal van de gekke zijn als een ANWB-peiling onder de leden de doorslag zou gaan geven voor een ‘go or no go’. Het is te hopen dat ook de Tweede Kamer, van links tot rechts, deze minister eens flink onder handen neemt en de oren wast. Dat men Eurlings inwrijft dat het enige echte ‘draagvlak’ voor zijn beleid te vinden is in het parlement. En dat hij er niet mee wegkomt zijn handen in onschuld te wassen ten overstaan van zoiets als de ‘gemiddelde automobilist’.
Gerelateerde berichten:
- Wouter Bos volgt Camiel Eurlings en kiest voor zijn privéleven
- Kiezen voor je privéleven zoals Bos en Eurlings: nep of echt?
- Bevolking Honduras schaart zich achter afgezette president Zelaya
Frans, de verkiezingscampagne is begonnen. Het CDA weet inmiddels dat het km-heffingsproject impopulair is, ze dreigen nog meer kiezers te verliezen aan de VVD, die mordicus tegen is. Verder weten ze dat ze de PvdA weer moeten lozen als ze aan de macht willen blijven, met die partij kunnen ze niets meer klaar maken. Dus wordt steeds meer in onderlinge coordinatie het breekijzer - door een van de coming men - gehanteerd. Als het kan onder het mom U wenst wij draaien, die tactiek is zo gek nog niet als je een pure machtsdenker bent. Met leidinggeven aan een land heeft het weinig te maken.
Camiel is een slimme jongen en hij heeft lef. Dat spreekt mij aan. Het zou kunnen dat hij deze koers bewandelt vanwege deze factoren:
1. Op dit moment is er in Nederland geen (grond)wettelijke regeling voor een referendum op landelijk niveau. In de Grondwet staat dat de Nederlandse volksvertegenwoordigers hun taak zonder last moeten kunnen uitvoeren, wat betekent dat er van een bindend referendum geen sprake kan zijn.
2. Dit impliceert niet dat er verbod is op het houden van een landelijk referendum. Echter, vanwege de principiele verschillen over de positie en de betekenis van een referendum binnen en tussen politieke partijen zijn er heel erg weinig initiatieven. Als Camiel zelf het initiatief zou nemen dan is hij eerst minimaal twee jaar bezig met een procedurele en waarschijnlijk geestdodende discussie met het parlement. De discussie is dan vooral of er wel of niet een referendum moet komen en aan welke voorwaarden dat moet voldoen.
3. Als de overheid zou besluiten om een referendum te houden dan kost dit ook heel veel geld. Het referendum over de ‘Europese Grondwet’ kostte bijna 30 miljoen!
4. Natuurlijk wil Camiel weten wat het draagvlak is voor een kilometerheffing en iedereen weet dat het parlement niet meer in staat is om maatschappelijk draagvlak te genereren. Wel heeft de regering (Kabinet en de Tweede Kamer) het exclusieve recht om onze wetten vast te stellen. Het initiatief zorgt voor iets waar de politiek niet meer voor kan zorgen: maatschappelijke discussie en draagvlak.
.
Ik vermoed dat Camiel, zijn ambtenaren en de top van de ANWB de nieuwe strategie samen hebben bedacht. Wellicht geen voorbeeld van duidelijk leiderschap, maar wel van een slimme regie.
.
Nu nog even het recht op een (correctief) referendum grondwettelijk verankeren.
[...] Dit blogartikel was vermeld op Twitter door Pluspost redactie, Menno Spiro en Politiek Next, lammert mesken. lammert mesken heeft gezegd: http://www.pluspost.nl/eurlings-schoffeert-parlement-en-volk-met-km-heffing/28047. Tja dat komt er nu van [...]
Anja, Grimbert,
Allemaal goed en wel. Maar als een minister staatsrechtelijk onzuiver bezig is, moet hij op de vingers worden getikt. ‘Draagvlak’ is een gevaarlijk modernisme en in dit geval dreigt uitholling van het democratisch proces.
Frans, Camiel is niet staatsrechtelijk onzuiver. Het vaststellen van wetten is en blijft een exclusief grondrecht van Kabinet en Tweede Kamer, ongeacht de uitkomst van het initiatief. Draagvlak betekent niet de macht aan het volk of van de meerderheid, maar het hebben van een voldoende kritische massa om een verandering of oplossing geaccepteerd en gerealiseerd te krijgen. Het probleem is dat politieke partijen niet in staat zijn om die kritische massa te organiseren. Ze kunnen dus wel besluiten nemen, maar dat doen of liever gezegd durven ze alleen bij voldoende maatschappelijk draagvlak. Camiel is op zoek naar dat draagvlak.
Frans Weerts wie is dat?
Mensen als hij zijn alleen geïnteresseerd in draagvlak als het de zijn ideeën ondersteunt. Anja van de Aa gaat er serieus op in, maar dat moet je niet doen. Het artikel is bedoeld om te provoceren en de tegenstanders verder op te hitsen. Er moet een situatie gecreëerd worden als rond de EU-grondwet. Dat referendum ging ook niet over de grondwet, maar over het kabinet. En hij beschuldigt Eurlings van populisme! Niet op reageren Anja, verspilde energie.
philips2, wie is dat?
Die een pleidooi voor zuivere rechtstatelijkheid wegzet als provocatie. Het parlement was tot op heden in meerderheid vóór rekeningrijden. Dus hoezo ‘tegenstanders verder ophitsen’. Lezen is een ding, de inhoud begrijpen een andere zaak.
Anja brengt precies datgene onder woorden, wat mij op de tong lag, maar waar ik niet aan toekwam om het te expliciteren. Dit is geen verkapt compliment aan mijzelf, maar een direct compliment aan Anja, die dat wel vaker voor elkaar krijgt, ook als ik er wel degelijk ook zelf aan wil toekomen!
Deze keer helpen haar woorden mij bij het innemen van een standpunt, en besparen zij mij de moeite om zelf diepzinning na te denken.
.
Philips vraagt: “Frans Weerts wie is dat?”. Goede vraag, maar helaas geeft hij vervolgens zonder nadere argumentatie het antwoord op deze vraag en hij adviseert: “Niet op reageren Anja, verspilde energie”.
.
Nu vraag ik: “Philips2 wie is dat?” Zonder antwoord op deze vraag te geven, zeg ik nu wel dat ik dank zij de column van Frans Weerts en het antwoord van Grimbert en dat van Anja, dat volgens philips2 verspilde energie is, weet waar ik sta t.a.v. van de aanpak van minister Urlings. Urlings is een handige politicius en op zoek naar draagvlak. Niks mis mee, toch?
@Frans, voorbeeld van een grappige samenloop. Omdat mijn reactie op philips2 die van van jou heeft gekruist, heb ik die van jou ‘genegeerd’. Tweemaal dezelfde vraag aan philps2, maar vanuit verschillende posities.
Had Lex van Haarlem voor het bepalen van zijn standpunt de column van Frans Weerts nodig en de commentaren van Anja en Grimbert? Waar ben ik nou toch beland? Enfin één zieltje heeft Frans in ieder geval gewonnen.
Wat een schijnheilig commentaar dat zijn column bedoeld is voor zuiver staatsrecht . Lees allemaal nog maar eens goed en oordeel dan of mijn stelling dat Frans de boel ophist (zoals bij het referendum) erg onjuist is. Gewoon een populist die altijd roept dat voor belangrijke beslissingen er draagvlak moet zijn in de samenleving en nu op meerdere plaatsen stelt dat er er maar één echt draagvlak is en dat is in het parlement.
Bij het Verdrag van Lissabon dacht hij daar - in mijn herinnering - héééél anders over.
Hij vindt ook dat iemand slappe knieën heeft als hij meent de wijsheid niet in pacht te hebben en wikt en weegt.
De eerste alinea die Frans schrijft bij draagvlak, is wat Eurlings heeft gezegd. Eurlings hoeft zijn uitspraken niet te nuanceren, want die waren genuanceerd genoeg. Hij deed geen rigide uitspraken, zo wordt het wel door de tegenstanders van de km-heffing (in het parlement en Telegraaf etc.) voorgesteld.
Maar overtuig Uzelf. Ga naar NOS Archief van 22 januari (interview met Joost Vullings) en luister nog maar eens naar zijn woorden. Heel wel afgewogen woorden van een minister met visie.
Overigens ik ben statisticus. De peiling is geen voorbeeld van hoe het zou kunnen/moeten/. Maar dat is een heel andere kwestie.
Philips2, Lex en Frans, veel dank voor jullie reacties. Ze inspireerden mij bij het maken van dit gedicht:
.
Goed luisteren en echt begrijpen is een levenskunst,
en werken aan een gedragen oplossing is een gunst
.
Vastklampen aan verouderde procedures is angst,
praten zonder mandaat en daden duurt het langst
.
Levensenergie is een onzichtbaar en kostbaar goed,
het negeren van negatieve krachten vergt veel moed.
.
Zo, ik ga er vandaag weer een hele mooie dag van maken.
Dat bedoel ik nou!
[...] inzake de km-heffing eruit moet zien? Dachten we van niet, roept de Haagse zandbak in koor. Hier een aardige analyse van het foute pasje van onze Limbabwaanse minister voor gaten in de weg, files en [...]
[...] Eurlings schoffeert parlement én bevolking om km-heffing [...]
Na een nachtje slapen wil ik het woordje ‘negeren’ in het bovenstaande gedicht vervangen door ‘ombuigen’. Ik ben het inhoudelijk natuurlijk eens met Philips2, maar ik wil niet verdrinken in een negatieve energiestroom. Anja
Anja, wat denk je van het woordje: ‘pareren? Ombuigen is soms onmogelijk, waardoor moed het gevaar loopt te ontaarden in overmoed.
Ja, nog beter. Dank voor het meedenken. Wel jammer dat de reacties van JohanV door het systeem zijn gepareerd. Ik had me er echt op verheugd.