dinsdag 09 maart 2010, 11:33
Staatscommissie Grondwet zet bereikte consensus online
Tags: Balkenende IV | commissie-Davids | grondwet | rechterlijk toetsinsverbod | rechtsbescherming burger | slavernijverbod | staatscommissie | Staatscommissie Grondwet
De Tweede Kamer heeft 300 controversiële onderwerpen benoemd die pas weer behandeld mogen worden als het nieuwe kabinet is aangetreden. Op deze lijst staat de notitie ‘Herzieningsprocedure van de Grondwet’, een nietszeggend pleidooi om de huidige procedure voor grondwetswijzigingen te handhaven. De echte controverse is dat de Staatscommissie Grondwet gewoon doorvergadert en online meldt dat er vooruitgang is geboekt!
In augustus 2009 heeft het kabinet Balkenende IV de Staatscommissie Grondwet ingesteld. Deze commissie komt in oktober 2010 met haar eindrapport over grondwetswijzigingen. Op de speciale website van de commissie staat dat inmiddels consensus is bereikt over:
•· een betere rechtsbescherming van de burger, een betere toegankelijkheid van de grondrechten, en wellicht het vervallen van het rechterlijk toetsingsverbod.
•· het opnemen van een hoofdstuk Algemene bepalingen met uitgangspunten als ‘Nederland is een democratische rechtsstaat’, ‘het lidmaatschap van de EU’ en ‘het beginsel van respect voor de menselijke waardigheid’.
•· het opnemen van het recht op toegang tot de rechter en een eerlijk proces in de Grondwet. Dat geldt ook voor het recht op leven en het verbod van marteling en onmenselijke of vernederende behandeling en het slavernijverbod.
•· het niet opnemen van het recht op duurzaamheid, de vrijheid van de kunsten en een verbod van misbruik van grondrechten.
De commissie is nog niet klaar. Nader onderzoek vindt nog plaats naar het al dan niet opnemen van het recht op family life, het recht te huwen en het recht op eigendom. Ook de noodzaak van sociale grondrechten in het digitale tijdperk en de invloed en betekenis van internationale bepalingen op de nationale rechtsorde worden nog onderzocht.
De eerste resultaten van de Staatscommissie Grondwet lijken weinig opzienbarend, maar zijn zonder meer controversieel. Allereerst omdat ze een direct gevolg zijn van een zeer beperkte opdracht van het inmiddels gevallen kabinet. Over veel onderwerpen mag de commissie geen uitspraken doen, zoals de verhouding tussen rijk en gemeenten, de ministeriële verantwoordelijkheid, (correctieve) referenda, de gekozen burgemeester, burgerinitiatieven. Allemaal onderwerpen die volop leven in allerlei maatschappelijke discussies.
Na het rapport van de commissie Davids is ook de verhouding tussen internationale bepalingen en de nationale rechtsorde een zeer gewaagd vraagstuk geworden. Noch de internationaal vastgestelde mensenrechten noch het internationale volkerenrecht lijken voldoende in de Grondwet gewaarborgd. Worden de aanbevelingen van de commissie op dit punt wellicht grensverleggend?
Op de derde plaats roept vooral het voorstel om menselijke waardigheid grondwettelijk te regelen veel vragen op. De commissie heeft op nadrukkelijk verzoek van het oude kabinet naar dit begrip gekeken. Uit onderzoek van de commissie blijkt dat het begrip ‘menselijke waardigheid’ vaag en onduidelijk is en veel ruimte schept voor allerlei interpretaties in de rechtspraak. (Videogames met veel horror en geweld kunnen worden verboden op grond van de menselijke waardigheid. AvdAa) Ook vergroot het de kloof tussen mensen en andere levende wezens, want het gaat uitsluitend over mensen. Ook wordt in het onderzoek opgemerkt dat het begrip kan leiden tot inhoudsloze retoriek. De onderzoekster stelt daarom voor het debat over deze bepaling te verbreden en niet over te laten aan juristen.
Helaas meldt de commissie dat ze zelf geen dialoog zal organiseren vanwege een gebrek aan tijd en capaciteit. Wel wil de commissie stimuleren dat anderen dit doen. Ook kan er via de website van de commissie worden gereageerd op de opdracht en de voorlopige conclusies.
Ik ben erg blij met de openheid van de Staatscommissie Grondwet. Het is uniek dat een commissie de eerste uitkomsten online publiceert. Zeker op een moment dat de Tweede Kamer een discussie over de procedure voor grondwetswijzigingen controversieel ofwel verboden heeft verklaard.
Gerelateerde berichten:
- Grondwet uit verdomhoekje; staatsgeheim of staatsgevaarlijk?
- Grondwet uit verdomhoekje (3): hoe doen anderen het?
- Grondwet uit verdomhoekje (2): van zwijgen naar uitspreken
Voor wie een en ander wil nalezen:
.
http://www.staatscommissiegrondwet.nl/actueel/voortgangsoverzicht-februari-2010
.
Op de site staat onder ‘publicaties’ ook het nogal taaie onderzoeksrapport ‘Menselijke waardigheid in de Grondwet’.
En dit is helemaal smullen:
.
http://njblog.nl/2010/01/08/een-korte-grondwet-graag/
Het is gelul van de eerste orde dat het opnemen van de menselijke waardigheid in de grondwet een verbod op games of films mogelijk zou maken. In theorie klopt dit wel, maar dit is allang mogelijk. Het huidige artikel 7 van de Grondwet (uitingsvrijheid) staat de wetgever namelijk toe deze te beperken zoals deze dat wenselijk acht, en stelt hier eens grenzen aan.
Verder gaat recht van internationale verdragen in de huidige situatie boven nationaal recht, een Nederlandse rechter mag een wet niet toetsen aan de grondwet, maar wel aan internationale verdragen. In de universele verklaring van de rechten van de mens is het principe van menswaardigheid al opgenomen, hetgeen betekent dat zo een interpretatie nu ook al mogelijk zou zijn.
De reden dat dit niet gebeurt is en (voorlopig) ook niet zal gaan gebeuren is dat een overgrote meerderheid van de Kamer bestaande uit PvdA, VVD, D66, Groen Links, PVV, SP en Verdonk/TON principieël tegen zo een verbod is. Dit soort beperkingen op de uitingsvrijheid moeten bij formele wet worden vastgesteld, hetgeen dus niet gaat gebeuren.
Overigens zijn er wel meer landen waar dit beginsel in de grondwet is opgenomen, een voorbeeld is Japan. Tevens het land waar media het minst gereguleerd wordt van de hele wereld — tekenfilms van 12 jarige schoolmeisjes die verkracht worden door de docent zijn er 100% legaal. Het een heeft dus weinig met het ander te maken.
Eragon2890, jouw reactie bevestigt voor mij dat ‘menswaardigheid’ voor verschillende interpretaties vatbaar is en daardoor nietszeggend is of juist in de praktijk misbruikt kan worden. Ik wil een nieuwe/herziene Grondwet die niet theoretisch is, ook niet eentje die slechts verwijst naar alle bestaande internationale verdragen en nationale wetten, wel wil ik een Grondwet met een sterke symboolfunctie en zeer duidelijke waarborgen voor burgers. De huidige Grondwet voldoet niet aan die eisen.